Αυτό σημειώνει στην “Ε” η διευθύντρια Σταυρούλα Αγρίου, δίνοντας απαντήσεις κι ενημερώνοντας για τα ζητήματα που έχουν προκαλέσει αντιδράσεις σε μέρος της τοπικής κοινωνίας, με επιθέσεις, απειλές και στοχοποίηση της ίδιας και της υπηρεσίας και τα οποία της θέσαμε.
Επισημαίνει ότι “η διαμόρφωση του δομημένου περιβάλλοντος πρέπει να συντελείται με όρους ισονομίας προς όλους. Θέλουμε την ανάπτυξη, θέλουμε να κτίζουμε, αλλά υπάρχουν και τα θέματα της βιωσιμότητας και της αειφορίας. Αυτό που κάνουμε εμείς τώρα, να μην το βρουν αρνητικά μπροστά τους οι επόμενες γενιές”
Αρχικά, η κ. Αγρίου ξεκαθαρίζει ότι “δεν υπάρχει κανένα έγγραφο αναστολής οικοδομικών εργασιών ή έκδοσης οικοδομικών αδειών στη Μάνη. Και δεν θα μπορούσε να υπάρξει κάτι τέτοιο, αφού δεν είναι αρμοδιότητα της Πολεοδομίας, είναι αρμοδιότητα υπουργού”.
Επισημαίνει πως “αυτό που υπάρχει, είναι ένα έγγραφο προς το υπουργείο (ΥΠΕΝ), με αίτημα παροχής οδηγιών αναφορικά με συγκεκριμένα αιτήματα – ζητήματα, που προκύπτουν από τη εφαρμογή του Διατάγματος των στάσιμων οικισμών του 1982 στη Δυτική Μάνη”.
Η διευθύντρια δηλώνει ότι “η υπηρεσία εφαρμόζει το Π.Δ. των στάσιμων οικισμών μετά από έγγραφη οδηγία του ΥΠΕΝ κι εκδίδει οικοδομικές άδειες με βάση το Διάταγμα του ‘82”.
Παρατηρεί, ωστόσο, ότι από το Διάταγμα του ‘82 έχουν περάσει 45 χρόνια και έχουν αλλάξει όλα τα δεδομένα, πως υπάρχει σειρά υπουργικών αποφάσεων κι εγκυκλίων για προδιαγραφές πολεοδόμησης με ασφαλείς όρους κι έκδοσης οικοδομικών αδειών, καθώς και σειρά αποφάσεων του Συμβουλίου Επικρατείας.
Η κ. Αγρίου διευκρινίζει ότι “το Π.Δ. του 1982 εξαιρεί τους οικισμούς που είναι παραλιακοί, τους πόλους τουριστικού ενδιαφέροντος και τους περιαστικούς”. Βεβαιώνει ότι “στη Μάνη έχουμε στάσιμους οικισμούς, ορεινούς, όπως η Σαϊδώνα, ο Αγιος Νίκων, το Εξωχώρι, η Μηλέα, το Καρυοβούνι, το Νομιτσί, όπου υπάρχουν, όμως, ελάχιστες αιτήσεις για την έκδοση οικοδομικής άδειας. Η έντονη οικοδομική δραστηριότητα εντοπίζεται στους οικισμούς που είναι πλησίον της θάλασσας, που αποτελούν τουριστικούς πόλους, όπως είναι το Κοτρώνι, τα Ρίγκλια και το Νεοχώρι”.
ΠΑΝΤΕΛΗΣ ΑΠΟΥΣΙΑ ΧΩΡΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ
Σύμφωνα με την ενημέρωση της διευθύντριας για την πολεοδομική πραγματικότητα και ιδιαιτερότητα της Μάνης:
Το πρόβλημα γίνεται πιο έντονο στη Μάνη, παρουσιάζει ιδιαίτερη πολεοδομική δυσχέρεια η εφαρμογή του Διατάγματος του 1982, δεδομένης και της απουσίας παντελώς χωρικού σχεδιασμού στην περιοχή.
Στη Μάνη δεν έχουν οριοθετηθεί οι οικισμοί, όπως σε όλη την Ελλάδα με το Διάταγμα του 1985. Στη Μεσσηνία υπήρξε υστέρηση της οριοθέτησης των οικισμών με το Διάταγμα του 1985, επειδή έγιναν οι σεισμοί του 1986. Μετέπειτα υπήρξε η χωροταξική μελέτη της Μάνης η οποία προχώρησε, αλλά δεν θεσμοθετήθηκε ποτέ.
Στη συνέχεια, το 2005 υπήρξε το ΣΧΟΑΑΠ του Λεύκτρου, το οποίο ενώ ολοκληρώθηκε, δεν θεσμοθετήθηκε, δεν έτυχε έγκρισης.
Τελευταία υπήρξε η ανάθεση του Ειδικού Πολεοδομικού Σχεδίου της Μάνης μαζί με την Καλαμάτα και τη Μεσσήνη, προκειμένου να μελετηθεί ιδιαίτερα η προστασία του Μεσσηνιακού Κόλπου, το οποίο όμως ενώ έπρεπε είχε παραδοθεί – το πρώτο στάδιο – μέχρι πέρυσι το Δεκέμβρη, δεν έχει παραδοθεί και παρουσιάζονται καθυστερήσεις.
* Η κ. Αγρίου κάνει λόγο για μεταβατικό στάδιο, για πολεοδομικές εκκρεμότητες, για αποφάσεις του ΣτΕ το 2023 και το 2024, όπου αναφέρεται ότι και η ζώνη των 500 μέτρων γύρω από τους οικισμούς είναι ζώνη εκτός σχεδίου και ότι η απλή ύπαρξη ενός δρόμου δεν αρκεί, όταν ο δρόμος δεν έχει το απαιτούμενο νομικό καθεστώς.
Ενημερώνει ότι υπάρχει απόφαση του ΣτΕ το 2025, με την οποία η αναγνώριση ή ύπαρξη δημοτικής και κοινοτικής οδού δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται αποσπασματικά κατά περίπτωση, κατά την έκδοση οικοδομικών αδειών.
Και το ΣτΕ τονίζει ότι οι Πολεοδομίες είναι υποχρεωμένες να εφαρμόζουν κατά την έκδοση οικοδομικών αδειών τις αποφάσεις αυτές.
Για το καθεστώς των δρόμων που υπάρχει, η διευθύντρια πληροφορεί:
“Οι δρόμοι που αναγνωρίζονται στο πολεοδομικό δίκαιο ως δρόμοι κοινόχρηστοι σήμερα, είναι αυτοί προ του 1923, που έχουν αναγνωριστεί με ατομική διοικητική πράξη, από τη μία κοινότητα στην άλλη. Και προφανώς οι επαρχιακοί, εθνικοί και οι οδοί προ του 1923
Μεταγενέστερα με νόμο από το 2011 και αργότερα προβλέπεται η καταγραφή του υφιστάμενου οδικού δικτύου. Ομως, δεν υπάρχει αυτή τη στιγμή επίσημη καταγραφή του υφιστάμενου δικτύου, κύρωση του κοινόχρηστου δημοτικού δικτύου με απόφαση του γραμματέα της οικείας Αποκεντρωμένης Διοίκησης.
Το Τεχνικό Επιμελητήριο με χρηματοδότηση από το Ταμείο Ανάκαμψης έχει προχωρήσει στην εκπόνηση αυτών των μελετών. Οι μελέτες έχουν παραδοθεί με το πέρας του Ταμείου Ανάκαμψης και αφορούν και τη Μάνη.
Για τις οδούς που προβλέπονται ως κοινόχρηστοι οδοί, πρέπει να βγει ένα Π.Δ. που θα καθορίζει ποιες από αυτές προσδίδουν οικοδομησιμότητα. Και το άλλο θέμα που θα ρυθμίσει, είναι το τι πλάτους πρέπει να είναι αυτός ο δρόμος. Αρκεί ένας δρόμος 2 μέτρα, αρκεί ένας δρόμος 4, 5 μέτρα; Στη Μάνη υπάρχουν αιτήματα και για μονοπάτια”.
ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ
Η κ. Αγρίου αναφέρει ότι με βάση την οδηγία του ΥΠΕΝ η Πολεοδομία εκδίδει οικοδομικές άδειες, όμως, κατά την εφαρμογή προκύπτουν συγκεκριμένα ζητήματα, τα οποία το υπουργείο δεν μπορεί να γνωρίζει, δεν μπορεί να γνωρίζει τις ιδιαιτερότητες κάθε περιοχής.
Για την πραγματικότητα της Μάνης επισημαίνει:
“Τα προβλήματα που εντοπίστηκαν, είναι στη ζώνη των 800 μέτρων που ήταν αδόμητη μέχρι το 1982 και από το 1990 και μετά άρχισε να διαμορφώνονται καινούργιες οικιστικές συγκεντρώσεις, επεκτάσεις οικισμών
Τα οικόπεδα είναι πολύ μικρά, δίνει αυτό το περιθώριο το Διάταγμα του 1982. Υπάρχει πρόβλημα κοινοχρησίας οδού. Πολλές αιτήσεις αφορούν οικόπεδα που δεν έχουν καμία πρόσβαση ή έχουν μέσα από δουλεία, ο ένας να περνάει από το οικόπεδο του άλλου. Υπάρχει κι ένα άλλο πρόβλημα στη Μάνη, δεν υπάρχουν τίτλοι συμβολαίων, οπότε ανατρέχοντας στο παρελθόν δεν μπορείς να βρεις πώς έχει προκύψει αυτός ο δρόμος που ζητάει ο νόμος.
Το έντονο πρόβλημα είναι το πλάτος του δρόμου. Κτίζει ο ένας δίπλα στον άλλον, αφήνοντας μηδενική απόσταση από τα όρια του γηπέδου ή το πολύ 2,5 μέτρα, ενώ κτίζουν και στην πρόσοψη του δρόμου.
Αυτό σημαίνει ότι όταν έρθει η ώρα που πρέπει να γίνει ο πολεοδομικός σχεδιασμός, γιατί όλα αυτά τα σπίτια που κτίζονται σήμερα, πρέπει στοιχειωδώς να αποκτήσουν κοινόχρηστους χώρους. Να αποκτήσουν δρόμους που να μπορεί να υπάρχει κυκλοφορία, να διέρχονται ασθενοφόρα, πυροσβεστικά οχήματα, να υπάρχει απρόσκοπτη κίνηση, να δημιουργηθούν πεζοδρόμια, να δημιουργηθούν μεταγενέστερα κοινόχρηστοι χώροι. Ολα αυτά που προβλέπει την τελευταία 20ετία οι κανόνες της πολεοδόμησης και της βιώσιμης κατοίκησης σε μία περιοχή.
Παρατηρείται να δημιουργούνται ολόκληρες βίλες με περίφραξη μεγάλη και ο δρόμος μπροστά είναι 4 μέτρα, που δεν αφήνει περιθώριο ούτε να γίνει πεζοδρόμιο ούτε να υπάρχει κίνηση, να διασταυρωθούν σε μια περίπτωση έκτακτης ανάγκης
Αν γίνει μια πλημμύρα, μια πυρκαγιά τι θα γίνει σε αυτή την περιοχή; Και ποιος έχει την ευθύνη γι’ αυτό που διαμορφώνεται; Επειδή εμείς πραγματικά έχουμε χάσει τον ύπνο μας με αυτά που αντιμετωπίζουμε καθημερινά, κάναμε το ελάχιστο που πρέπει να κάνουμε και ήταν υποχρέωσή μας, να μεταφέρουμε αυτά τα ζητήματα, για να δούμε από κοινού μέσα από τους κανόνες που διαμορφώνονται, πως θα ρυθμιστούν αυτά τα θέματα”.
Ακόμα, η κ. Αγρίου κάνει λόγο για μελέτες ρεμάτων, γεωλογικές μελέτες, για οικιστικό απόθεμα, πόσες είναι οι κενές κατοικίες και πόσες κατοικούνται, από ποιους κατοικούνται, ποιες είναι οι υποδομές και ποια η φέρουσα ικανότητα της περιοχής, πράγματα που θα εξετάσει το Ειδικό Πολεοδομικό.
Ξεκαθαρίζει ότι μέχρι τότε δεν πρέπει να δημιουργηθούν δεδομένα, που δεν θα μπορούν μετά να αντιμετωπιστούν. Κι εξηγεί ότι έχουν αιτήματα που αφορούν μονοπάτια, 3-3,5 και 4 μέτρα πλάτους δρόμου, ενώ τα κτήρια τοποθετούνται στο πρόσωπο του δρόμου.
Η κ. Αγρίου τονίζει πως “όλοι θέλουμε την ανάπτυξη σε μια περιοχή. Αρκεί να γίνεται με κανόνες” κι επισημαίνει:
“Σε κάθε περίπτωση εμείς ένα ερώτημα θέσαμε και περιμένουμε την απάντηση. Στόχος μας είναι να αντιμετωπίζονται όλες οι περιπτώσεις ενιαία. Ολοι οι υπάλληλοι να έχουν την ίδια κατεύθυνση και να μην κρίνει ο καθένας κατά τη γνώμη του. Οπως είναι τώρα που δεν υπάρχει σαφές πλαίσιο. Να ξεκαθαρίσουν όλα αυτά και να είναι ενιαία η εφαρμογή. Και οι μηχανικοί να ξέρουν και οι πολίτες που πάνε να αγοράσουν να ξέρουν και να μην παίρνουν διαφορετική απάντηση από τον κάθε μηχανικό. Ζητήσαμε να υπάρχουν ξεκάθαροι κανόνες. Οφείλαμε να επισημάνουμε κάποια ζητήματα στο υπουργείο να τα έχει υπόψη του. Να μην κάνει ο καθένας ότι θέλει. Ζητάμε σαφείς και συγκεκριμένες κατευθύνσεις ”.
Και απαντώντας στις απειλές και τη στοχοποίηση, σημειώνει: “Η διαμόρφωση του δομημένου περιβάλλοντος είναι πολύ σοβαρή υπόθεση και δεν μπορεί να πραγματοποιείται με αποσπασματικές διοικητικές κρίσεις κατά περίπτωση, ούτε υπό καθεστώς πίεσης ούτε υπό καθεστώς δημόσιας στοχοποίησης ούτε από απειλές κι εκφοβισμούς του επιπέδου … μην τολμήσετε να περάσετε τη γέφυρα της Κοσκάραγας”.
Καταλήγοντας, παρατηρεί: “Η διαμόρφωση του δομημένου περιβάλλοντος πρέπει να συντελείται με όρους ισονομίας προς όλους και ασφάλειας δικαίου. Να ξέρει εκ των προτέρων ο κάθε επενδυτής αν μπορεί να οικοδομήσει. Θέλουμε την ανάπτυξη, θέλουμε να κτίζουμε, καλό είναι να έρχεται εδώ κόσμος και ξένοι, να αγοράζουν και να υπάρχει δουλειά και κίνηση στη Μάνη, αλλά υπάρχουν και τα θέματα της βιωσιμότητας και της αειφορίας. Αυτό που κάνουμε εμείς τώρα, να μην το βρουν αρνητικά μπροστά τους οι επόμενες γενιές. Είμαστε στη διάθεση του Δήμου Δυτικής Μάνης, δεν μας έχει ζητηθεί κάποια επίσημη ενημέρωση. Εχουμε στείλει τα έγγραφά μας σε όλες τις αρχές και περιμένουμε το αυτονόητο”.
