Διοργανώθηκε από το Κέντρο Δημιουργικού Ντοκιμαντέρ Καλαμάτας, στο πλαίσιο του προγράμματος «Ντοκιμαντέρ για Ολους», που εδώ και πέντε χρόνια κάνει το ντοκιμαντέρ προσβάσιμο σε όλους με την ενεργή και αδιάλειπτη υποστήριξη του Ιδρύματος "Καπετάν Βασίλη και Κάρμεν Κωνσταντακόπουλου".
Ολόκληρη η ημερίδα αποδόθηκε ταυτόχρονα στην Ελληνική Νοηματική Γλώσσα από τις διερμηνείς Διαλεχτή Τζανουλίνου και Κατερίνα Σταμούλη του Σωματείου Διερμηνέων Ελληνικής Νοηματικής Γλώσσας. Από πλευράς Δήμου Καλαμάτας, την ημερίδα χαιρέτισε η Μαρία Αγγελή, αντιδήμαρχος Διοίκησης, Διαχείρισης Ανθρώπινου Δυναμικού, Παιδείας, Επιχειρηματικότητας & Κέντρων Εξυπηρέτησης Πολιτών.
Την αυλαία των εισηγήσεων άνοιξε η Βιλελμίνη Σωσώνη, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια του Τμήματος Ξένων Γλωσσών, Μετάφρασης και Διερμηνείας του Ιονίου Πανεπιστημίου.Με την εισήγησή της «Φωνές Ηχοι και Εικόνες για Ολους», αναφέρθηκε στον υποτιτλισμό για Κ/κωφούς και βαρήκοους και την ακουστική περιγραφή και τους τρόπους με τους οποίους μπορούμε να ανοίξουμε περισσότερους δρόμους προς την κινηματογραφική εμπειρία και πολιτιστική εμπειρία. Η διάλεξη βρήκε τεράστια απήχηση, ιδιαίτερα στην ομάδα υποτιτλισμού του φεστιβάλ και την τεχνική ομάδα δημιουργίας ακουστικών περιγραφών που είδαν τη δουλειά τους να παίρνει ένα γερό επιστημονικό υπόβαθρο.
Ο σκηνοθέτης και παραγωγός Σιαμάκ Ετεμάντι και η impact producer Ανδριάνα Θεοχάρη μίλησαν για την ιστορία πίσω από την ταινία «Από τι είμαστε φτιαγμένοι» και τον πρωταγωνιστή της, τον Άρη, έναν νεαρό φοιτητή ψυχολογίας με τετραπληγία. Η πτυχιακή του εργασία για τα στερεότυπα γύρω από τη σεξουαλικότητα των ατόμων με αναπηρία έγινε η αφετηρία ενός προσωπικού ταξιδιού που κράτησε πέντε χρόνια. Οι δύο ομιλητές παρουσίασαν αναλυτικά την καμπάνια αντικτύπου (impact campaign) της ταινίας και το πώς το ντοκιμαντέρ συνδέεται με τις κοινότητες, την εκπαίδευση και την κοινωνική δράση. Στάθηκαν στην αναπαράσταση της αναπηρίας στον κινηματογράφο, στα στερεότυπα, στη συμμετοχή και στην αυτοδιάθεση. Μοιράστηκαν επίσης εμπειρίες από τις προβολές και τις συνεργασίες με δήμους, συλλόγους ΑμΕΑ και θεραπευτές. Η ταινία θα προβληθεί στο πλαίσιο του φεστιβάλ την Κυριακή 29 Νοεμβρίου, στις 6.30 μ.μ., στην Καλαμάτα.
Η θεματική «Το ντοκιμαντέρ στην υπηρεσία των ατόμων με αναπηρία» περιλάμβανε την προβολή του ντοκιμαντέρ «Unsung Heroes». Η ταινία αφορά τη ζωή ανθρώπων με πλάγια μυατροφική σκλήρυνση (ALS) και άνοια, καθώς και των οικογενειών και των φροντιστών τους. Την παρακολουθήσαμε ολόκληρη με ακουστική περιγραφή, που δημιούργησε η ομάδα του φεστιβάλ, ώστε να είναι προσβάσιμη και σε άτομα με προβλήματα όρασης.
Το ντοκιμαντέρ είναι παραγωγή της CO2GETHER ΑΜΚΕ, σε σκηνοθεσία του Karan Prashar. Μεγαλύτερη ακόμη χαρά μας έδωσε η παρουσία της ομάδας της CO2GETHER, που έδωσε δυναμικό “παρών” στην ημερίδα με εθελοντές, μέλη, συγγενείς και ωφελούμενους. Μίλησαν η ιδρύτρια Δρ Μαρία Ζαφειροπούλου, η Sara Albo (Videomaker & Social Media Manager) και η Ελένη Δεμερτζή, εκπαιδεύτρια υγείας της CO2GETHER, η οποία μίλησε και ως άνθρωπος με αόρατη αναπηρία.
Μαζί τους ήρθαν και οι ίδιοι οι ήρωες της ταινίας: η πρωταγωνίστρια κ. Ελένη, που ζει με ALS, με τον σύζυγό της Κίμωνα και την κόρη τους Κατερίνα, η Παναγιώτα Μπούλη, που φροντίζει τη μητέρα της που ζει με άνοια, η Νικόλ Κουτσοπούλου, νοσηλεύτρια της CO2GETHER και υπεύθυνη των κατ’ οίκον παρεμβάσεων, και ο Κωνσταντίνος Δούβρης, εθελοντής της οργάνωσης, που δίνει τη φωνή του αφηγητή στην ταινία.
Η πιο συγκινητική στιγμή της ημερίδας ήταν όταν η κ. Ελένη, με τη βοήθεια της χοροθεραπεύτριας Μαρίας Καραπαναγιώτη, χόρεψε ένα ζεϊμπέκικο, χαρίζοντας στους παρευρισκόμενους μια ξεχωριστή στιγμή συγκίνησης και αξιοπρέπειας.
Ακόμη μία συγκινητική στιγμή επιφύλασσε η εισήγηση της Σάντυ Χρηστίδου, Κοινωνικής Λειτουργού – Ψυχοθεραπεύτριας και Επιστημονικά Υπεύθυνης της δομής «Ο Κήπος της Λυσούς». Η κ. Χρηστίδου μίλησε για το έργο της δομής και για τη συνεργασία της με το Κέντρο Δημιουργικού Ντοκιμαντέρ Καλαμάτας. Αναφέρθηκε στη χαρά με την οποία οι ωφελούμενοι της δομής περιμένουν κάθε εβδομάδα την επίσκεψή τους στο Κέντρο για προβολές ντοκιμαντέρ.
Η κ. Χρηστίδου παρουσίασε επίσης απόσπασμα από το ντοκιμαντέρ που έφτιαξαν οι ίδιοι οι υπεύθυνοι τής δομής με τους ωφελούμενους, με συνεντεύξεις για τις δικές τους εμπειρίες. Ηταν μια ζωντανή απόδειξη ότι οι άνθρωποι με αναπηρία μπορούν να βρίσκονται όχι μόνο μπροστά στην οθόνη, αλλά και πίσω από την κάμερα.
Ο Γιώργος Λαζαρίδης, αντιδήμαρχος Αθλητισμού και Τουρισμού του Δήμου Καλαμάτας και Πρόεδρος του Αθλητικού Συλλόγου ΑμΕΑ «ΔΙΑΦΟΡΟΖΩ», αναφέρθηκε στις δράσεις του Δήμου για την ένταξη και τη συμμετοχή των ατόμων με αναπηρία στην καθημερινή ζωή της πόλης. Τόνισε τη σημασία της συνεργασίας ανάμεσα στην τοπική αυτοδιοίκηση, τους συλλόγους ΑμΕΑ και τους πολιτιστικούς φορείς, ώστε η ευαισθητοποίηση που ξεκινά στην αίθουσα να γίνεται πράξη. Σημείωσε ωστόσο ότι υπάρχει ακόμη πολλή δουλειά να γίνει, ώστε η πόλη να γίνει πραγματικά προσβάσιμη για όλους.
Η Μαρία Καραπαναγιώτη, χορογράφος, εκπαιδευτικός και χοροθεραπεύτρια, μίλησε για τον χορό ως εργαλείο ένταξης και έκφρασης ζωής. Είναι καλλιτεχνική διευθύντρια του I.D.F.D. – Διεθνούς Φεστιβάλ Χορού Αναπηρίας και Μη και υπηρετεί την τέχνη του χορού εδώ και 38 χρόνια.
Η κ. Καραπαναγιώτη παρουσίασε επίσης το επιμορφωτικό πρόγραμμα «DanceDisability» (Χορός–Αναπηρία), με εξειδικευμένα σεμινάρια και διαλέξεις για εκπαιδευτικούς, χορευτές και σχολεία γενικής και ειδικής αγωγής. Ένα εισαγωγικό βιωματικό σεμινάριο DanceDisability πραγματοποίησε τη Δευτέρα 16 Νοεμβρίου στο ξενοδοχείο «Ρεξ».
Ο Νικόλαος Καραγιαννίδης, Πρόεδρος του ΣΥ.Φ.ΑΜΕΑ Μεσσηνίας, μίλησε για τον εθελοντισμό ως γέφυρα για την προσβασιμότητα και την ισότιμη συμμετοχή στον πολιτισμό. Η εισήγησή του έδειξε ότι η προσφορά των εθελοντών μπορεί να καλύψει κενά που ακόμη αφήνουν ανθρώπους έξω από την πολιτιστική ζωή: τη μετακίνηση, τη συνοδεία, την ενημέρωση, την ανθρώπινη παρουσία δίπλα τους.
Ο Κωνσταντίνος Σπαράγγης, Ειδικός Παιδαγωγός και Επιστημονικά Υπεύθυνος του Κέντρου Ημέρας Παιδιών και Εφήβων με Αυτισμό, εστίασε σε δύο διαστάσεις. Η πρώτη είναι οι αισθητηριακά φιλικές κινηματογραφικές προβολές, ώστε τα αυτιστικά άτομα να απολαμβάνουν τον κινηματογράφο με σεβασμό στις δικές τους ανάγκες. Η δεύτερη είναι η ισότιμη συμμετοχή των αυτιστικών ανθρώπων στην ίδια την κινηματογραφική δημιουργία: όχι μόνο ως θεατές, αλλά και ως ηθοποιοί, σκηνοθέτες, σεναριογράφοι και επαγγελματίες του κινηματογράφου.
Όπως υπογράμμισε, η προσβασιμότητα στον πολιτισμό δεν σημαίνει απλώς ότι ανοίγουμε τις πόρτες των χώρων. Σημαίνει ότι δημιουργούμε τις συνθήκες ώστε κάθε άνθρωπος να μπορεί να συμμετέχει, να εκφράζεται και να δημιουργεί. Η συμπερίληψη στον κινηματογράφο δεν ολοκληρώνεται όταν δίνουμε στον αυτιστικό άνθρωπο μια θέση στην αίθουσα. Ολοκληρώνεται όταν έχει τη δυνατότητα να επιλέξει τη θέση του: μπροστά στην οθόνη, πίσω από την κάμερα ή οπουδήποτε αλλού θέλει να εκφράσει τη δημιουργικότητά του.
Στην ενότητα «Προς έναν προσβάσιμο πολιτισμό», τον λόγο πήραν οι ίδιοι οι άνθρωποι που ζουν καθημερινά με αυτά τα εμπόδια. Ο Παναγιώτης Τζιάκας από τον Επιμορφωτικό Εκπολιτιστικό Σύλλογο Κωφών Βαρηκόων Μεσσηνίας και ο Γιάννης Χαραλαμπόπουλος από την Περιφερειακή Ένωση Τυφλών Νοτίου Πελοποννήσου μίλησαν ανοιχτά για τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν.
Τα εμπόδια αυτά δεν είναι μόνο φυσικά. Υπάρχει βέβαια η διάσταση της πρόσβασης: πεζοδρόμια, ράμπες, ανελκυστήρες, τουαλέτες, μετακίνηση και θέσεις στις αίθουσες που συχνά λείπουν ή δεν λειτουργούν. Εξίσου σημαντική όμως είναι η πρόσβαση στην πληροφορία και στην επικοινωνία: εκδηλώσεις χωρίς διερμηνεία στην ΕΝΓ, ταινίες χωρίς υπότιτλους για Κ/κωφούς ή ακουστική περιγραφή, ιστοσελίδες και έντυπα που δεν διαβάζονται από αναγνώστες οθόνης, ανακοινώσεις σε γλώσσα δύσκολη για ανθρώπους με νοητική αναπηρία. Συχνά οι ίδιοι οι άνθρωποι με αναπηρία και οι οικογένειές τους δεν γνωρίζουν καν τα δικαιώματα και τις υπηρεσίες που υπάρχουν.
Το πιο δύσκολο εμπόδιο, ωστόσο, είναι συχνά οι στάσεις των γύρω. Η έλλειψη ενημέρωσης και ευαισθησίας, ο οίκτος που αντικαθιστά τον σεβασμό, η υπερπροστασία που αφαιρεί την αυτονομία, τα ταμπού και η αμηχανία των πολλών στο πώς να συμπεριφερθούν οδηγούν σε αποκλεισμό και μοναξιά. Σε αυτά προστίθενται η γραφειοκρατία, οι ελλείψεις σε εκπαίδευση και εργασία και το οικονομικό βάρος της φροντίδας. Η συζήτηση έδειξε ότι ο προσβάσιμος πολιτισμός ξεκινά από ένα απλό βήμα: να ρωτάμε τους ίδιους τους ανθρώπους τι χρειάζονται.
Η ημερίδα έκλεισε με μια συνάντηση κινηματογράφου και μουσικής, γύρω από το βιογραφικό ντοκιμαντέρ μικρού μήκους «Τυφλόμυγα» (27′) της Αζίμα Λιάνα Χαβρέ, σε παραγωγή του Δημήτρη Χαβρέ.
Η Αζίμα Χαβρέ και η Βένια μίλησαν για το πώς γεννήθηκε η ιδέα της ταινίας: από μια παλιά φιλία που ξεκίνησε στο θεατρικό εργαστήρι του Βασίλη Διαμαντόπουλου και από την επιθυμία να καταγραφεί η διαδρομή μιας γυναίκας που δεν σταμάτησε ποτέ να δημιουργεί. Η Βένια ήταν μια απίστευτη παρουσία: πάντα χαμογελαστή, χαρούμενη, με μια αισιοδοξία που αγκάλιασε όλη την αίθουσα. Στο τέλος χάρισε έναν μουσικό επίλογο, τραγουδώντας με τη Δήμητρα Αργυροπούλου στο πιάνο.
Όπως είπε η Βένια, η ταινία συναντά παντού θερμή υποδοχή, στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Χαρακτηριστικά, από την Ουκρανία ζήτησαν την άδειά της για να προβληθεί το ντοκιμαντέρ σε 120 σχολεία. Η «Τυφλόμυγα» θα προβληθεί στο πλαίσιο του φεστιβάλ το Σάββατο 28 Νοεμβρίου, στις 5 μ.μ., στην Καλαμάτα, παρουσία της σκηνοθέτιδας και της Βένιας Σταυροπούλου.
