Η εκδήλωση θα πραγματοποιηθεί αύριο στις 7.30 μ.μ. στον πολυχώρο «Ρεγγίνα» του Πνευματικού Κέντρου Καλαμάτας. Η βραδιά στοχεύει να αναδείξει τη δημιουργική επαφή των εφήβων με τη λογοτεχνία, παρουσιάζοντάς τη ως χώρο προβληματισμού, διαλόγου και ουσιαστικής επικοινωνίας. Πρόκειται για ένα μυθιστόρημα που απευθύνεται σε παιδιά και νέους, χωρίς ωστόσο να αποκλείει το ενήλικο αναγνωστικό κοινό. «Η περιπέτεια αποτελεί ένα όχημα για να προσεγγίσουν οι έφηβοι τη λογοτεχνία. Δεν ξέρω αν είναι το πιο αποτελεσματικό, ωστόσο φαίνεται να λειτουργεί.

Οι έφηβοι είναι ένα πολύ δύσκολο κοινό· ειδικά τα αγόρια, σε αυτή τη φάση της ζωής τους, συχνά εγκαταλείπουν το διάβασμα “εξωσχολικών” βιβλίων και είναι δύσκολο να τους φέρεις πίσω. Το μυστήριο και η περιπέτεια βοηθούν, αλλά φυσικά η μορφή από μόνη της δεν αρκεί. Πρέπει -όσο μπορείς- να βρεις τις διόδους επικοινωνίας μαζί τους, χωρίς να παριστάνεις κάτι που δεν είσαι. Να μιλάς με ειλικρίνεια και να μη κρύβεις θέματα “κάτω από το χαλί”, ώστε να γίνεις αρεστός», αναφέρει ο συγγραφέας. Σημειώνει επίσης πως ένα από τα μεγαλύτερα εμπόδια για την επαφή των εφήβων με το βιβλίο σήμερα είναι η οθόνη: «Θα έπρεπε, τουλάχιστον στο σχολείο, να την αφήνουμε στην άκρη. Είναι ζητούμενο το πώς αντιμετωπίζονται κινητά και υπολογιστές», τονίζει ο ίδιος. «Τα παιδιά που διαβάζουν λογοτεχνία μπορούν να εκφραστούν καλύτερα σε όλα τα επίπεδα και να επικοινωνήσουν», προσθέτει ο Κώστας Στοφόρος.

Συνέντευξη στην Κωνσταντίνα Δρακουλάκου

- Πώς εμπνευστήκατε το νέο σας μυθιστόρημα και γιατί επιλέξατε να διαδραματίζεται στην Λήμνο;

Η Λήμνος είναι ένα νησί που ερωτεύεται κανείς με την πρώτη ματιά. Είχα βρεθεί εκεί για μια τηλεοπτική εκπομπή στο παρελθόν και με είχε εντυπωσιάσει και η ιστορία της. Το 2022 ήρθε στα χέρια μου το βιβλίο «Το χρονικό της Λήμνου» του Καθηγητή Δημήτρη Πλάντζου (εκδόσεις ΚΑΠΟΝ) και παρακολούθησα και μια εξαιρετική παρουσίαση που πραγματοποιήθηκε στην Ιταλική Αρχαιολογική Σχολή Αθηνών. Μέσα σε όλα μου έκανε τεράστια εντύπωση η ιστορία της πραγματικής στήλης των Ετρούσκων (ή «στήλης των Καμινίων») που διασώθηκε με μυθιστορηματικό τρόπο και βρίσκεται σήμερα στο Αρχαιολογικό Μουσείο της Αθήνας. Αυτή ήταν η σπίθα που οδήγησε σε μεγαλύτερη έρευνα και κατάληξε στο μυθιστόρημα.

- Σε ποιο είδος κατατάσσεται “Η χαμένη στήλη των Ετρούσκων ”. Είναι ένα νεανικό μυθιστόρημα ή διαβάζεται και από μεγάλους;

Είναι μυθιστόρημα για παιδιά και νέους, αλλά φυσικά απευθύνεται και σε ενήλικες. Τέτοια σύνορα δεν υπάρχουν κατά τη γνώμη μου. Αλλωστε είναι ένα αστυνομικό μυθιστόρημα με μυστήριο και αγωνία. Νομίζω για τους λάτρεις του είδους είναι μια επιλογή που δεν έχει ηλικία.

- Πιστεύετε ότι η περιπέτεια είναι το πιο αποτελεσματικό «όχημα» για να προσεγγίσει ένας έφηβος τη λογοτεχνία; Γιατί;

Είναι ένα όχημα. Δεν ξέρω αν είναι όντως το πιο αποτελεσματικό, ωστόσο φαίνεται να λειτουργεί. Οι έφηβοι είναι ένα πολύ δύσκολο κοινό. Συχνά -ειδικά τα αγόρια- σε αυτή τη φάση της ζωής τους εγκαταλείπουν το διάβασμα «εξωσχολικών» βιβλίων κι είναι δύσκολο να τους φέρεις πίσω. Το μυστήριο κι η περιπέτεια σίγουρα βοηθούν, αλλά φυσικά η μορφή δεν αρκεί από μόνη της. Πρέπει -όσο μπορείς- να βρεις τις διόδους επικοινωνίας μαζί τους, χωρίς αν παριστάνεις κάτι που δεν είσαι. Να μιλάς με ειλικρίνεια και αν μη κρύβεις θέματα «κάτω από το χαλί» για αν γίνεις αρεστός. 

- Η παρέα που ανακάλυψε την Κούπα του Πτολεμαίου και τον Κώδικα της Λέρου έχει διανύσει πολλές περιπέτειες. Είναι αυτή η τελευταία ιστορία τους ή υπάρχει ακόμα κάτι που θέλετε να μοιραστείτε μαζί τους;

Με αυτό το μυθιστόρημα κλείνει ένας κύκλος 10 βιβλίων. Η αλήθεια είναι πως λογάριαζα να κλείσει με το προηγούμενο που το είχα ονομάσει «Το τέλος του παιχνιδιού». Μόνο που τελικά, αφού το έγραψα πρόσθεσα κι εάν ερωτηματικό στο τέλος. Όταν 11-12 χρόνια γράφεις για κάποιους συγκεκριμένους χαρακτήρες γίνονται κομμάτι του εαυτού σου κι είναι δύσκολο να τους εγκαταλείψεις. Θα υπάρξει μια …ιδιότυπη συνέχεια, με πρωταγωνίστρια τη «μικρή» της παρέας τη Ζωή που αναλαμβάνει τον βασικό ρόλο. Ο νέος αυτός κύκλος -αν γίνει κύκλος- ξεκινά από την Άρτα με ένα «έγκλημα στο Φεστιβάλ Αστυνομικής Λογοτεχνίας»…

- Πόσο σημαντικό είναι για ένα παιδί να “συναντά” στη λογοτεχνία συνομηλίκους που αμφιβάλλουν, κάνουν λάθη και ωριμάζουν; Μπορεί αυτή η ταύτιση να λειτουργήσει ενδυναμωτικά;

Ναι. Το θεωρώ πολύ σημαντικό. Σε ένα σχολείο στη Καστοριά είχα ρωτήσει τα παιδιά τι ΔΕΝ τους άρεσε σε ένα βιβλίο μου για το οποίο συζητούσαμε κι είχαν ήδη διαβάσει. Καταλαβαίνετε, ήταν ντροπαλοί και δεν μου έλεγαν κάτι. Οπότε τα ρώτησα εγώ: «Δεν σας πειράζει που δεν κερδίζουν στο τέλος και αποτυγχάνουν σε διάφορα πράγματα;» Τότε ένα αγόρι σηκώθηκε και μου είπε πως αυτό ακριβώς του άρεσε. Πως οι ήρως έκαναν λάθη, αποτύγχαναν, δεν ήταν τέλειοι. «Διαβάζω άλλα βιβλία όπου τα καταφέρνουν πάντα και τότε νιώθω άχρηστος που εγώ κάνω ένα σωρό λάθη», πρόσθεσε. Στους «Ετρούσκους» έχω ένα κεφάλαιο που σκεφτόμουν μέχρι τέλους να το αφαιρέσω. Βάζω τον στενοχωρημένο ήρωά μου να αγοράζει κρυφά ούζο και να μεθάει. Τελικά το άφησα όπως το έγραψα. Πολλοί έφηβοι καταναλώνουν αλκοόλ και οι μεγάλοι κάνουν πως δεν το ξέρουν, κρύβονται πίσω από το δάκτυλό τους. Προτίμησα λοιπόν να το παρουσιάσω και αν δείξω και τις παρενέργειες. Και με τις συζητήσεις που κάνω με νεαρούς αναγνώστες βλέπω πως μάλλον ήταν σωστή η επιλογή μου.  

- Ποια είναι, κατά τη γνώμη σας, τα μεγαλύτερα εμπόδια σήμερα στην επαφή των εφήβων με το βιβλίο;

Το πρώτο είναι το τραγικό εκπαιδευτικό σύστημα όπου το σχολείο αντιμετωπίζεται ως προθάλαμος του Πανεπιστημίου. Το δεύτερο είναι ότι δεν καλλιεργείται η φιλαναγνωσία από τις μικρές ηλικίες. Την ανυπαρξία οργανωμένων δράσεων την εισπράττουμε στην εφηβεία Βασικότατη και η απουσία σχολικών βιβλιοθηκών. Βεβαίως ο μεγάλος εχθρός είναι η οθόνη. Θα έπρεπε τουλάχιστον στο σχολείο να την αφήνουμε στην άκρη.  Είναι ζητούμενο το πως αντιμετωπίζονται κινητά και υπολογιστές… 

- Κατά τις επισκέψεις σας σε σχολεία, τι σας εντυπωσιάζει περισσότερο στις αντιδράσεις των μαθητών;

Πέρα από τις επισκέψεις μου σε σχολεία έχω τη χαρά, το προνόμιο θα έλεγα να συναντώ σε σχεδόν καθημερινή βάση παιδιά όλων των ηλικιών και μάλιστα από κάθε μέρος της Ελλάδας.

Είμαι συνεργάτης του Μουσείου Σχολικής Ζωής και Εκπαίδευσης και υλοποιώ εκπαιδευτικά προγράμματα, με πιο δημοφιλές το «περπατάω με την τάξη μου στην Πλάκα». Και παιδιά από την Καλαμάτα έχουν έρθει πολλές φορές. 11 χρόνια τώρα και κάθε συνάντηση με τα παιδιά είναι μια έκπληξη. Εντυπωσιάζομαι από το πόσο θετικά ανταποκρίνονται όταν  στ’ αλήθεια θέλεις να επικοινωνήσεις μαζί τους κι όταν μοιράζεσαι ό,τι θέλεις να γνωρίσουν χωρίς να αυτό-τοποθετείσαι αφ’ υψηλού. Από την άλλη με εντυπωσιάζει αρνητικά ότι τα παιδιά -κυρίως των πόλεων- δεν έχουν μάθει να περπατούν, ούτε να βλέπουν πραγματικά γύρω τους. Στα σχολεία ζω πολλές συγκινήσεις. Εχω γνωρίσει τόσο υπέροχα παιδιά, έχω νιώσει τόση ζεστασιά που αν άρχιζα να απαριθμώ και να θυμάμαι δεν θα έφτανε μια ολόκληρη εφημερίδα.

Όσοι γράφουμε για παιδιά και νέους, παίρνουμε συχνά τα πιο πολύτιμα δώρα…

- Τι αλλάζει στα παιδιά και στον τρόπο που διαβάζουν όσο μεγαλώνουν; Νιώθετε ότι η λογοτεχνία τα βοηθά να αρθρώσουν σκέψεις που ίσως δυσκολεύονται να εκφράσουν αλλιώς;

Μας βοηθά σίγουρα να εκφραστούμε όλοι. Μικροί μεγάλοι. Τα παιδιά που διαβάζουν λογοτεχνία μπορούν να εκφραστούν καλύτερα σε όλα τα επίπεδα και να επικοινωνήσουν. Εχουν πλούσιο λεξιλόγιο, μοιράζονται ιδέες και σκέψεις με μεγαλύτερη ακρίβεια. Αυτό καταλαβαίνετε πόσο καθοριστικό είναι για την ίδια τη ζωή τους αλλά και για τις σπουδές τους. Αυτό συχνά δεν γίνεται κατανοητό…

-Οταν ένα παιδί κλείνει το βιβλίο σας, ποια εσωτερική διεργασία θα θέλατε να έχει ξεκινήσει μέσα του;

Θα ήθελα μετά να μείνει να φαντάζεται τη δική του συνέχεια. Να μη τελειώνει το βιβλίο με την ανάγνωσή του, αλλά πρόσωπα, τόποι και σκέψεις να συνεχίσουν να το απασχολούν κι ακόμη καλύτερα να το εμπνέουν για δικά του πραγματικά και φανταστικά ταξίδια. 

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ

Ο Κώστας Στοφόρος είναι δημοσιογράφος και συγγραφέας. Εχει εργαστεί επί σειρά ετών στην τηλεόραση. Συνεργάζεται με το Μουσείο Σχολικής Ζωής και Εκπαίδευσης και γράφει στο διαδίκτυο, σε εφημερίδες και περιοδικά κυρίως για θέματα βιβλίου και πολιτισμού. Εχει γράψει τη σειρά βιβλίων «Ημερολόγιο ενός πατέρα», παραμύθια και ιστορίες για παιδιά και νέους, αλλά και βιβλία για ενηλίκους. Συμμετέχει με κείμενά του σε συλλογικά έργα, ενώ έχει μεταφράσει, σε συνεργασία με τη Χριστίνα Μαρκουλάκη, το παραμύθι του Xανς Κρίστιαν Αντερσεν Το σπαρματσέτο, εκδόσεις OpenBook, 2013. Εχει δημιουργήσει την «Παραμυθοκουζίνα» σε συνεργασία με τη ζωγράφο Στεφανία Βελδεμίρη. Φτιάχνει παραμύθια μαζί με τα παιδιά με τη «Μαγική Τράπουλα» και εκπονεί εκπαιδευτικά προγράμματα. Είναι μέλος της Πανελλήνιας Ενωσης Λογοτεχνών, του PEN Greece, της Ελληνικής Λέσχης Συγγραφέων Αστυνομικής Λογοτεχνίας (ΕΛΣΑΛ) και της Ενωσης Συντακτών Περιοδικού-Ηλεκτρονικού Τύπου (ΕΣΠΗΤ). Από τις εκδόσεις "Κέδρος" κυκλοφορούν έντεκα βιβλία του με τις περιπέτειες της παρέας, καθώς και το βιβλίο του Η Πηνελόπη στη Χίο (2022, εικονογράφηση: Γιώτα Κοκκόση).