Η καθημερινότητα των πολιτών στην Ελλάδα της τελευταίας επταετίας μοιάζει ολοένα και περισσότερο με μια σιωπηλή τραγωδία, όπου οι πρωταγωνιστές –εργαζόμενοι, μικροέμποροι, αυτοαπασχολούμενοι και αγρότες– παλεύουν μάταια να διατηρήσουν την αξιοπρέπεια τους η οποία συρρικνώνεται μέρα τη μέρα, επιταχυντικά, μαζί με τα εισοδήματά τους.

Αν επιχειρούσε κανείς να αποτυπώσει δραματουργικά αυτή την περίοδο της διακυβέρνησης του Κυριάκου Μητσοτάκη, θα κατέληγε αναπόφευκτα σε έναν σύγχρονο «Θάνατο του εμποράκου» με τον προσδιορισμό «Ελλάδα 2.0», όπου τα όνειρα (που στηρίχθηκαν στις προεκλογικές διαβεβαιώσεις του Κυβερνήτη-Κούλη) συντρίβονται κάτω από το βάρος της πραγματικότητας.

Η ποιότητα ζωής έχει δεχθεί αλλεπάλληλα πλήγματα. Η ακρίβεια στα βασικά αγαθά (ως αποτέλεσμα της καλπάζουσας αισχροκέρδειας),  η ενεργειακή κρίση και η εκτίναξη του κόστους στέγασης έχουν μετατρέψει την καθημερινότητα σε έναν διαρκή αγώνα επιβίωσης.

Οι αριθμοί είναι αμείλικτοι επειδή η αύξηση μεσοσταθμικά των τιμών των βασικών υπηρεσιών και αγαθών επιβίωσης των νοικοκυριών προκαλούν ίλιγγο, την ίδια ώρα που η προπαγάνδα για το «οικονομικό θαύμα» της κυβέρνησης είναι βγαλμένη από τα ιστορικά κιτάπια του Γκαίμπελς.  

Ενδεικτικά και συγκριτικά οι (κατά μ.ο.) τιμές από το 2019 μέχρι σήμερα (πριν την κρίση του πολέμου με το Ιράν) έχουν διαμορφωθεί ως εξής:

ΣΤΕΓΑΣΗ                      από 6/ τ.μ. σε 11/ τ.μ.,   αύξηση 80%

ΕΝΕΡΓΕΙΑ                    από 0,11/ κιλοβατώρα σε 0,23/ κιλοβατώρα, αύξηση 105  %

ΠΕΤΡΕΛΑΙΟ ΚΙΝ.       από 1,25/ λίτρο σε 1,80/ λίτρο, αύξηση 45%

ΠΕΤΡΕΛΑΙΟ ΘΕΡΜ.   από 1,00/λίτρο σε 1,60/ λίτρο, αύξηση 60%

ΨΩΜΙ                             από 2,00/ κιλό σε 3,40/ κιλό, αύξηση 70%

ΓΑΛΑ                               από 1,10/ κιλό σε 1,80/κιλό, αύξηση 65%

ΡΥΖΙ                                 από 2,5/ κιλό σε 4,0/ κιλό, αύξηση 60%

ΦΕΤΑ                               από 8,0/ κιλό σε 15,0/κιλό, αύξηση 90%

ΚΡΕΑΣ (ΜΟΣΧ)            από 8,0/ κιλό σε 18/ κιλό, αύξηση 125%.

Μεσοσταθμικά το κόστος ζωής έχει αυξηθεί κατά 65% όταν ο κατώτατος μισθός έχει αυξηθεί κατά 35%, δηλαδή η αγοραστική δύναμη έχει μειωθεί 30 ποσοστιαίες μονάδες.

Ο μισθωτός και ο συνταξιούχος που άλλοτε μπορούσε να καλύψει τις βασικές του ανάγκες, σήμερα βλέπει τον μισθό ή την σύνταξη του να εξανεμίζεται πριν τελειώσει ο μήνας. Οι αυξήσεις που κατά καιρούς ανακοινώνονται δεν επαρκούν για να καλύψουν τον πληθωρισμό, δημιουργώντας μια ψευδαίσθηση βελτίωσης που διαλύεται μπροστά στα ράφια των σούπερ μάρκετ.

Οι μικροέμποροι βιώνουν μια εξίσου δραματική κατάσταση. Το αυξανόμενο λειτουργικό κόστος –ενοίκια, ενέργεια, προμήθειες– σε συνδυασμό με τη μειωμένη αγοραστική δύναμη των καταναλωτών, οδηγεί πολλές μικρές επιχειρήσεις σε μαρασμό. Ο άλλοτε ζωντανός εμπορικός δρόμος μετατρέπεται σταδιακά σε μια σειρά από κλειστά καταστήματα, σύμβολα μιας οικονομίας που αδυνατεί να στηρίξει τους πιο ευάλωτους κρίκους της. Ο μικρός έμπορος (όπως ο Γουίλι Λόμαν στο έργο του Άρθουρ Μίλερ) επιμένει να πιστεύει σε μια αγορά που δεν τον χωρά πια.

Οι αυτοαπασχολούμενοι βρίσκονται παγιδευμένοι ανάμεσα σε υψηλή φορολογία και μειωμένη ζήτηση. Η αίσθηση της ελευθερίας που κάποτε χαρακτήριζε αυτή την επαγγελματική κατηγορία έχει αντικατασταθεί από ανασφάλεια και εξουθένωση. Οι ασφαλιστικές εισφορές και οι φορολογικές υποχρεώσεις συχνά ξεπερνούν τις πραγματικές δυνατότητες, δημιουργώντας έναν φαύλο κύκλο χρεών και αδιεξόδων, την ώρα που οι Τράπεζες μηδενίζουν τα χρηματοδοτικά εργαλεία προς τους «μικρούς» ενώ καταγράφουν περίπου 4,5 - 5 δις υπερκέρδη κατ’ έτος.

Στον αγροτικό τομέα, η εικόνα δεν είναι λιγότερο ζοφερή. Το κόστος παραγωγής έχει αυξηθεί δραματικά, ενώ οι τιμές πώλησης των προϊόντων όχι μόνο δεν ακολουθούν αντίστοιχη πορεία αλλά χάνουν και από την τιμή πώλησης της προηγούμενης χρονιάς. Η αναλογία από το χωράφι στο ράφι είναι 1/5.

 Οι αγρότες καλούνται να επιβιώσουν σε ένα περιβάλλον όπου η κλιματική κρίση, οι διεθνείς πιέσεις και η έλλειψη ουσιαστικής στήριξης συνθέτουν ένα εκρηκτικό μείγμα. Η γη, που άλλοτε αποτελούσε πηγή ασφάλειας, μετατρέπεται σε πεδίο αβεβαιότητας.

Το κοινό νήμα που διαπερνά όλες αυτές τις κατηγορίες είναι η συνεχής πτώση του πραγματικού εισοδήματος. Δεν πρόκειται μόνο για αριθμούς και στατιστικές (όπως δείξαμε), αλλά για ανθρώπινες ζωές που περιορίζονται, για όνειρα που αναβάλλονται επ’ αόριστον. Η κοινωνική κινητικότητα επιβραδύνεται, ενώ η ανισότητα διευρύνεται, δημιουργώντας ένα αίσθημα αδικίας που διαβρώνει τον κοινωνικό ιστό.

Σε αυτό το σκηνικό, η πολιτική ευθύνη δεν μπορεί να αγνοηθεί. Οι εγκληματικές επιλογές που έγιναν, η καρτελοποίηση των βασικών οικονομικών τομέων (Ενέργεια, Καύσιμα, Τρόφιμα, Τράπεζες) καθόρισαν την πορεία καταβαράθρωσης της οικονομίας και της κοινωνίας. Η έμφαση σε μακροοικονομικούς δείκτες χωρίς αντίστοιχη μέριμνα, με ελαχιστοποίηση του κοινωνικού κράτους και με περαιτέρω βίαιη και άδικη διανομή του πλούτου, οδηγεί σε μια ανάπτυξη που δεν αγγίζει την κοινωνία των 4/5.

 Η επταετία αυτή δεν είναι απλώς μια περίοδος οικονομικών μεταβολών. Είναι μια εποχή όπου η αξιοπρέπεια δοκιμάζεται και η ελπίδα χάνεται. Και όπως σε κάθε τραγωδία, το ερώτημα που μένει ανοιχτό είναι αν θα υπάρξει κάθαρση ή αν ο «εμποράκος» της σύγχρονης Ελλάδας (2.0) θα συνεχίσει να περιπλανιέται σε έναν κόσμο που δεν αναγνωρίζει ούτε τις ανάγκες του, ούτε καν τον ίδιο.

Στο κάτω κάτω της γραφής

“Πριν πουλήσεις το φάρμακο, πρέπει να πουλήσεις την αρρώστια”.

Εβγκένι Κασέγιεφ, Ρώσος γνωμικογράφος