Πριν από λίγες εβδομάδες βρέθηκα στη Δανία για να επισκεφθώ την κόρη μου, που σπουδάζει εκεί. Πήγα ως πατέρας. Γύρισα, όμως, ως ένας πολίτης με περισσότερες ερωτήσεις απ' όσες είχα όταν έφευγα. Μία, όμως, δεν λέει να φύγει από το μυαλό μου. Γιατί εκεί μπορούμε να σεβαστούμε τους κανόνες , και εδώ, πολλές φορές, όχι;

Δεν είδα μια τέλεια χώρα. Καμία χώρα δεν είναι τέλεια. Είδα όμως ανθρώπους ήρεμους. Ανθρώπους που έδειχναν να εμπιστεύονται το κράτος, τους θεσμούς και, κυρίως, ο ένας τον άλλον.

Τότε αναρωτήθηκα: Μήπως το πρόβλημά μας δεν είναι ότι δεν έχουμε νόμους; Μήπως είναι ότι δεν πιστεύουμε πως οι ίδιοι νόμοι ισχύουν πραγματικά για όλους;

Δεν αλλάζει ο άνθρωπος

Ο ίδιος Έλληνας που σε μια οργανωμένη χώρα θα περιμένει υπομονετικά στο κόκκινο, δεν θα πετάξει σκουπίδια, δεν θα παρκάρει παράνομα και θα σεβαστεί τον δημόσιο χώρο, είναι ο ίδιος άνθρωπος που επιστρέφει στην Ελλάδα. Δεν αλλάζει ο άνθρωπος. Αλλάζει η βεβαιότητα. Η βεβαιότητα ότι ο νόμος ισχύει για όλους. Όταν ο πολίτης πιστεύει ότι ο κανόνας ισχύει για όλους, τον σέβεται. Όταν πιστεύει ότι υπάρχουν εξαιρέσεις, αρχίζει να τις ψάχνει κι ο ίδιος.

Το «έλα μωρέ»

Στην Ελλάδα υπάρχει μια φράση που μας ακολουθεί χρόνια: «Έλα μωρέ»

Δύο λέξεις που δικαιολόγησαν χιλιάδες μικρές παραβάσεις και μας έκαναν να θεωρούμε φυσιολογική την εξαίρεση. Καμία χώρα δεν καταστρέφεται από ένα μεγάλο λάθος. Καταστρέφεται από εκατομμύρια μικρά «έλα μωρέ».
Κάπως έτσι η εξαίρεση έγινε συνήθεια. Και η συνήθεια έγινε νοοτροπία.

Η ασπίδα του αδύναμου

Οι νόμοι δεν γράφτηκαν για να ταλαιπωρούν τους σωστούς ανθρώπους. Γράφτηκαν για να τους προστατεύουν.

Ο νόμος δεν υπάρχει για να προστατεύει τον ισχυρό. Ο ισχυρός, συνήθως, βρίσκει τρόπο να προστατευτεί μόνος του. Ο νόμος υπάρχει για εκείνον που μοναδική του δύναμη είναι το δίκιο του. Γι' αυτό το ίδιο μέτρο για όλους είναι η μεγαλύτερη κατάκτηση μιας δημοκρατικής κοινωνίας. Ο νόμος δεν δοκιμάζεται όταν εφαρμόζεται στον αδύναμο. Δοκιμάζεται όταν πρέπει να εφαρμοστεί και στον ισχυρό.

Η δική μας ευθύνη

Το κράτος έχει τεράστια ευθύνη. Οφείλει να εφαρμόζει τους νόμους χωρίς εξαιρέσεις, χωρίς καθυστερήσεις και χωρίς δύο μέτρα και δύο σταθμά.

Αλλά ας είμαστε ειλικρινείς και με τον εαυτό μας: Πόσες φορές ζητήσαμε κι εμείς μια μικρή εξαίρεση επειδή μας βόλευε; Πόσες φορές δεν γίναμε κι εμείς μέρος αυτού του «έλα μωρέ»; Το ίδιο μέτρο είτε ισχύει για όλους είτε δεν υπάρχει.

Αυτό αξίζει να κρατήσουμε

Η Ελλάδα δεν είναι Δανία. Έχει τη δική της ιστορία, τη δική της κουλτούρα και τον δικό της χαρακτήρα. Και ούτε χρειάζεται να γίνει.

Υπάρχουν όμως αξίες που δεν έχουν σύνορα. Ο σεβασμός στους κανόνες και το ίδιο μέτρο για όλους δεν είναι δανέζικες αξίες. Είναι οι βάσεις κάθε σοβαρής κοινωνίας.

Δεν θαυμάζω τη Δανία για τον πλούτο της. Τη θαυμάζω γιατί ο πολίτης θεωρεί αυτονόητο ότι ο ίδιος κανόνας ισχύει για όλους.

Αυτή είναι η Ελλάδα που αξίζει να χτίσουμε. Μια Ελλάδα με το ίδιο μέτρο για όλους.