Κάθε 24 Ιουλίου γιορτάζουμε την αποκατάσταση της Δημοκρατίας. Τουλάχιστον έτσι λέει το πρωτόκολλο. Γιατί στην πραγματικότητα, αν κοιτάξει κανείς τη λίστα των καλεσμένων, μοιάζει περισσότερο με reunion όσων κατάφεραν να κάνουν τη Δημοκρατία μια ΕΠΕ, όπου τα κέρδη ιδιωτικοποιούνται και οι ζημιές κοινωνικοποιούνται.

Γιορτάζουν όσοι παρακολουθούσαν τους πάντες. Δεν γιορτάζουν όμως όσοι βρέθηκαν ν’ αναρωτιούνται αν το κινητό τους είναι τηλέφωνο ή μικρόφωνο. Στη χώρα που η ιδιωτικότητα έγινε είδος πολυτελείας, η Δημοκρατία απέκτησε νέα ερμηνεία: «Αν δεν έχεις τίποτα να κρύψεις, γιατί φοβάσαι;».

Επειδή, ίσως, δεν είναι δουλειά του κράτους να ψάχνει στα συρτάρια της ζωής σου;

Στην Ελλάδα δεν φοβάσαι ότι σε παρακολουθούν. Φοβάσαι μήπως μια μέρα σταματήσουν να σε παρακολουθούν και καταλάβεις ότι ούτε για ύποπτος δεν κάνεις. Εδώ η ιδιωτικότητα έχει γίνει σαν τον μισθό: όλοι λένε ότι υπάρχει, αλλά κανείς δεν τη βλέπει.

Γιορτάζουν τα funds. Αυτοί που βλέπουν το σπίτι ως χαρτοφυλάκιο και την πρώτη κατοικία ως επενδυτική ευκαιρία. Δεν γιορτάζουν οι οικογένειες που βρέθηκαν στο δρόμο, χωρίς καν μια βαλίτσα στο χέρι. Γιατί στην Ελλάδα του σήμερα η αγορά αυτορυθμίζεται, αρκεί να ρυθμίζεται πάντα εις βάρος των ίδιων.

Λένε πως η ιδιοκτησία είναι ιερή. Σωστά. Αρκεί να είναι η δική τους. Η δική σου είναι “κόκκινο δάνειο”, “επενδυτική ευκαιρία” και “αξιοποίηση ακινήτου”. Παλιά ο ληστής φορούσε κουκούλα. Σήμερα φοράει γραβάτα και κρατάει χαρτοφύλακα.

Γιορτάζουν όσοι διαχειρίστηκαν δημόσιο χρήμα σαν να ήταν οικογενειακό πορτοφόλι. Όσοι βρέθηκαν στο επίκεντρο υποθέσεων όπως εκείνη του ΟΠΕΚΕΠΕ, ενώ οι πραγματικοί αγρότες και κτηνοτρόφοι μετρούν ζημιές, χρέη και αδιέξοδα.

Γιορτάζουν όσοι πιστεύουν ότι κάθε τραγωδία μπορεί να θαφτεί κάτω από λίγο χώμα, λίγες επιτροπές και πολλές δημόσιες σχέσεις.

Όμως τα Τέμπη δεν μπαζώνονται. Ούτε η μνήμη, ούτε οι ευθύνες, ούτε η απαίτηση για δικαιοσύνη. Μπορεί να μπαζωθεί ένας τόπος. Όχι όμως η συνείδηση μιας κοινωνίας που αρνείται να ξεχάσει.

Γιορτάζουν όσοι θεωρούν ότι η Δικαιοσύνη είναι σαν το Wi-Fi: πιάνει καλύτερα κοντά στην εξουσία. Δεν γιορτάζουν όσοι περιμένουν χρόνια μια απόφαση, μια δικαίωση, μια απάντηση. Γιατί η καθυστέρηση δεν είναι πάντα ουδετερότητα, καμιά φορά είναι επιλογή.

Γιορτάζουν όσοι έμαθαν να κυβερνούν με απευθείας αναθέσεις, λες και το δημόσιο ταμείο είναι οικογενειακή επιχείρηση. Όπου ο διαγωνισμός θεωρείται χάσιμο χρόνου και η διαφάνεια μια ενοχλητική λεπτομέρεια. Στην Ελλάδα, φαίνεται, δεν έχουμε μόνο αόρατο χέρι της αγοράς. Έχουμε και ορατό χέρι που υπογράφει συμβάσεις.

Δεν γιορτάζει η Μάγδα Φύσσα. Δεν γιορτάζουν οι οικογένειες του Παύλου Φύσσα, του Σαχζάτ Λουκμάν, του Αλέξανδρου Γρηγορόπουλου, του Ζακ Κωστόπουλου. Δεν γιορτάζουν όσοι βρέθηκαν απέναντι στον φασισμό, στον ρατσισμό ή στην υπέρμετρη κρατική βία. Γιατί η Δημοκρατία δεν μετριέται από τις δεξιώσεις της· μετριέται από το πώς προστατεύει τους πιο αδύναμους και πώς στέκεται απέναντι στην αυθαιρεσία.

Γιορτάζουν όσοι χρεοκόπησαν τη χώρα πολιτικά, οικονομικά και ηθικά, κι όμως βγήκαν πλουσιότεροι από την κρίση. Δεν γιορτάζουν όσοι πλήρωσαν τρία μνημόνια, δεκαπέντε αβάσταχτουςφόρους, αμέτρητες περικοπές και μια χαμένη δεκαετία. Η Ελλάδα έγινε το μοναδικό μαγαζί όπου ο πελάτης πληρώνει τον λογαριασμό, ενώ ο υπεύθυνος παίρνει μπόνους.

Κάποτε υπήρχαν εκείνοι που συνεργάστηκαν με τον κατακτητή και, όταν τελείωσε ο πόλεμος, βρέθηκαν σε θέσεις ισχύος, ενώ πολλοί αγωνιστές γνώρισαν διώξεις, εξορίες και φυλακές, όπως σήμερα την γιορτάζουν θιασώτες της χούντας που έγιναν υπουργοί. Η Ιστορία δεν επαναλαμβάνεται αυτούσια. Έχει όμως μια ενοχλητική συνήθεια: να αλλάζει πρόσωπα, όχι μηχανισμούς. Οι ισχυροί γράφουν τις ανακοινώσεις. Οι αδύναμοι γράφουν τις επιτύμβιες πλάκες.

Η Δημοκρατία δεν είναι σημαίες, ούτε μπάντες, ούτε επίσημες φωτογραφίες. Είναι το δικαίωμα να διαφωνείς χωρίς να φοβάσαι. Να δουλεύεις χωρίς να πεινάς. Να αρρωσταίνεις χωρίς να χρεοκοπείς. Να μορφώνεσαι χωρίς να αγοράζεις το μέλλον σου με δάνεια. Να ζεις χωρίς να αισθάνεσαι υπήκοος μιας οικονομικής ολιγαρχίας.

Γιατί η Δημοκρατία δεν κατοικεί στα προεδρικά μέγαρα. Κατοικεί εκεί όπου κάποιος σηκώνει το κεφάλι και λέει «ως εδώ». Στον εργαζόμενο που διεκδικεί. Στον δημοσιογράφο που δεν σιωπά. Στον δάσκαλο που μορφώνει. Στον γιατρό που επιμένει. Στον φοιτητή που αμφισβητεί. Στη μάνα που πεισματικάζητάει δικαιοσύνη.

Και ίσως αυτό να είναι το μοναδικό αισιόδοξο νέο της ημέρας. Ότι, όσο υπάρχουν άνθρωποι που δεν προσκυνάνε, η Δημοκρατία δεν γιορτάζεται μόνο στις 24 Ιουλίου. Επιβιώνει όλες τις υπόλοιπες μέρες του χρόνου, πεισματάρα, απρόσκλητη και πάντα επικίνδυνη για όσους τη χρησιμοποιούν σαν διακοσμητικό.

Η μεγαλύτερη ειρωνεία είναι πως όλοι επικαλούνται τη Δημοκρατία, όπως οι λύκοι επικαλούνται την αγάπη τους για τα πρόβατα.

Η Δημοκρατία μας θυμίζει εκείνο το παλιό λεωφορείο που γράφει απ’ έξω “για όλους”, αλλά τελικά ταξιδεύουν μόνο όσοι έχουν γνωστό τον οδηγό. Οι υπόλοιποι πληρώνουν το εισιτήριο, τρέχουν από πίσω, τρώνε όλο το καυσαέριο στη μούρη και τους λένε κι από πάνω ότι φταίνε επειδή δεν πρόλαβαν να ανέβουν.

Στο κάτω κάτω της γραφής

“Η Δημοκρατία σού δίνει το δικαίωμα να πεις αυτό που σκέπτεσαι, ακόμα κι όταν δεν είσαι σε θέση να σκέπτεσα”.

Χάρρυ Κλυνν, Έλληνας κωμικός