Νέοι κανόνες έρχονται για όσους έχουν δάνεια που δυσκολεύονται να πληρώσουν. Οι αλλαγές αφορούν τη σχέση των πολιτών με τις τράπεζες και με τις εταιρείες που διαχειρίζονται τα δάνεια για λογαριασμό τους (τα λεγόμενα «funds»). Στόχος είναι να προστατευτούν καλύτερα όσοι χρωστούν και να μπει τάξη στον τρόπο που λειτουργούν αυτές οι εταιρείες. Όταν κάποιος ζητά να ρυθμίσει το χρέος του, θα υπάρχουν πλέον συγκεκριμένες προθεσμίες, σαφή όρια και άμεσες κυρώσεις για όποιον δεν σέβεται τα δικαιώματά του.

Προθεσμίες για τη
ρύθμιση του χρέους

Μέχρι σήμερα, όποιος ήθελε να συμφωνήσει απευθείας με την τράπεζα ή το «fund» για να ρυθμίσει το χρέος του βασιζόταν σε έναν κώδικα με κανόνες καλής συμπεριφοράς. Οι κανόνες αυτοί όμως δεν ήταν υποχρεωτικοί και στην πράξη συχνά δεν τηρούνταν. Οι δανειολήπτες περίμεναν μήνες για μια απάντηση, δεν ενημερώνονταν σωστά και στο μεταξύ το χρέος τους μεγάλωνε από τους τόκους.
Τώρα ορίζεται μια συγκεκριμένη διαδικασία, με σαφή βήματα. Ο δανειολήπτης κάνει αίτηση και καταθέτει τα απαραίτητα έγγραφα με δυνατότητα αποστολής και μέσω διαδικτύου. Η τράπεζα ή το «fund» είναι υποχρεωμένο να απαντήσει μέσα σε τρεις μήνες:, είτε προτείνοντάς του έναν τρόπο αποπληρωμής που μπορεί πραγματικά να αντέξει, είτε εξηγώντας του γιατί λέει «όχι». Ο δανειολήπτης έχει στη συνέχεια έναν μήνα για να απαντήσει, και όλη η διαδικασία πρέπει να τελειώσει το πολύ σε έξι μήνες. Μπορεί να κάνει αίτηση ακόμη κι αν έχουν ήδη ξεκινήσει κατασχέσεις ή πλειστηριασμός, και όσο εξετάζεται η αίτησή του δεν μπορούν να προχωρήσουν σε τέτοιες ενέργειες εις βάρος του. Αν το προτιμά, μπορεί πάντα να απευθυνθεί και στη γνωστή κρατική πλατφόρμα ρύθμισης χρεών (τον εξωδικαστικό μηχανισμό).
Αν η τράπεζα ή το «fund» δεν απαντήσει μέσα στους τρεις μήνες, η καθυστέρηση καταγράφεται αυτόματα, το χρέος σταματά να μεγαλώνει από τόκους και ενημερώνεται η Τράπεζα της Ελλάδος, που αποκτά μεγαλύτερο ρόλο στον έλεγχο. Η πρόταση που θα γίνει στον δανειολήπτη πρέπει να είναι λογική και να λαμβάνει υπόψη τι εισόδημα και τι περιουσία έχει. Πρέπει να δίνεται γραπτώς και, όπου γίνεται, να περιλαμβάνει δύο διαφορετικές επιλογές. Η Τράπεζα της Ελλάδος θα ορίσει τι πρέπει να αναφέρει υποχρεωτικά, ώστε να είναι απλή και κατανοητή για όλους.
Σημαντική αλλαγή είναι και το όριο στο ποσό που πρέπει να δώσει κάποιος «μπροστά» για να ξεκινήσει η ρύθμιση. Δεν μπορεί πλέον να ξεπερνά το 15% του χρέους. Μέχρι σήμερα το ποσό αυτό ήταν θέμα διαπραγμάτευσης και συχνά έφτανε στο 30% ή ακόμη και στο 50% του χρέους, με αποτέλεσμα πολλοί να μην μπορούν να κλείσουν συμφωνία. Το νέο όριο του 15% μπορεί να είναι ακόμη χαμηλότερο για όσους αντιμετωπίζουν μεγάλη οικονομική δυσκολία, έχουν κοινωνικούς λόγους ή σοβαρά προβλήματα υγείας.

Προστασία και οφέλη για
όσους πληρώνουν κανονικά

Παρά τις ρυθμίσεις που υπήρχαν, πολλοί δανειολήπτες κατήγγειλαν ότι, ενώ πλήρωναν κανονικά τις δόσεις τους –ή περίμεναν από την τράπεζα ή το «fund» να τους πει σε ποιον λογαριασμό να πληρώσουν– βρέθηκαν ξαφνικά να κατηγορούνται ότι δεν πλήρωσαν, να χάνουν τη ρύθμισή τους ή να δέχονται κατασχέσεις και δικαστικές εντολές να πληρώσουν. Από εδώ και πέρα, όσο κάποιος πληρώνει κανονικά τη ρύθμισή του –ή αν δεν μπόρεσε να πληρώσει επειδή η τράπεζα ή το «fund» δεν του έδωσε τα στοιχεία που χρειαζόταν– απαγορεύεται να του ακυρώσουν τη ρύθμιση, να κινηθούν δικαστικά για να τον αναγκάσουν να πληρώσει, να του κάνουν κατάσχεση ή να συνεχίσουν πλειστηριασμό. Αν παραβιαστεί αυτός ο κανόνας, οι ενέργειες εις βάρος του ακυρώνονται αυτόματα, αφαιρείται από το χρέος του ποσό ίσο με πέντε μηνιαίες δόσεις, η ρύθμιση παρατείνεται για πέντε μήνες χωρίς καμία επιπλέον χρέωση και πρέπει να διορθωθεί κάθε ζημιά που υπέστη. Η τράπεζα ή το «fund» πληρώνει επίσης πρόστιμο από 50.000 έως 500.000 ευρώ και, αν το ξανακάνει, αντιμετωπίζει ακόμη αυστηρότερες συνέπειες.

Περισσότερος
έλεγχος στα «funds»

Τα «funds» χρειάζονταν άδεια για να λειτουργήσουν και ελέγχονται από την Τράπεζα της Ελλάδος. Τώρα θα πρέπει επιπλέον να δημοσιεύουν κάθε χρόνο στοιχεία για το πώς λειτουργούν, πόσα χρήματα διαχειρίζονται, πώς είναι οργανωμένα, τι αποτελέσματα έχουν και πώς απαντούν στα παράπονα των πολιτών. Θα πρέπει επίσης να παρουσιάζουν κάθε χρόνο στην Τράπεζα της Ελλάδος το σχέδιό τους για το πώς θα εισπράξουν τα χρέη, με ποιο προσωπικό, με τι κόστος και με ποια ρίσκα. Η Τράπεζα της Ελλάδος αποκτά περισσότερες δυνατότητες να τα ελέγχει και να τους επιβάλλει κυρώσεις.

Δικαίωμα να ξέρετε
ακριβώς τι χρωστάτε

Κάθε δανειολήπτης έχει πλέον ρητά το δικαίωμα να ζητήσει δωρεάν πλήρη ενημέρωση για το χρέος του (τα συμβόλαια που έχει υπογράψει και τις αλλαγές τους, τι έχει πληρώσει μέχρι σήμερα, πώς υπολογίζεται ο τόκος, πόσα χρωστά από το ποσό που δανείστηκε και πόσα από τόκους και άλλες χρεώσεις). Η τράπεζα ή το «fund» πρέπει να του δώσει αυτά τα στοιχεία μέσα σε 45 ημέρες, εκτός αν είναι ήδη όλα διαθέσιμα στην προσωπική του ηλεκτρονική ενημέρωση. Αν δεν τα δώσει, το χρέος σταματά να αυξάνεται από τόκους μέχρι να τα παραδώσει όλα.
Όριο στο πόσο μπορεί να «φουσκώσει» ένα παλιό χρέος
Επανέρχεται και διευρύνεται μια παλαιότερη προστασία του νόμου, που μέχρι τώρα ίσχυε μόνο για ορισμένα δάνεια, κυρίως ανάλογα με το αρχικό τους ποσό. Σύμφωνα με αυτήν, ένα χρέος δεν μπορεί να μεγαλώνει απεριόριστα. Το συνολικό ποσό που ζητείται δεν μπορεί να ξεπερνά το τριπλάσιο των χρημάτων που δανείστηκε αρχικά κάποιος. Η προστασία θα ισχύει για όλα τα δάνεια που δεν πληρώνονται για τουλάχιστον 90 ημέρες, ανεξάρτητα από το ποσό ή το είδος τους, και χωρίς προθεσμία για να τη ζητήσει κανείς. Οι τράπεζες και τα «funds» θα είναι υποχρεωμένα να μειώσουν μόνα τους τα χρέη που ξεπερνούν το όριο, χωρίς ο πολίτης να χρειάζεται να πάει στα δικαστήρια.

Περισσότεροι πολίτες
στις ευάλωτες ομάδες

Τα άτομα με αναπηρία θα θεωρούνται ευάλωτοι δανειολήπτες με πιο ευνοϊκά όρια εισοδήματος και περιουσίας. Αυτό σημαίνει ότι οι τράπεζες και τα «funds» θα είναι υποχρεωμένα να τους προσφέρουν τη λύση που βγάζει το ηλεκτρονικό εργαλείο του εξωδικαστικού μηχανισμού. Το ίδιο θα ισχύει, με τα ίδια κριτήρια, και για γονείς ή όσους φροντίζουν παιδί με πιστοποιημένη αναπηρία τουλάχιστον 67%, μέσω αλλαγής της σχετικής υπουργικής απόφασης.
Κανόνες που πρέπει να τηρούνται
Οι νέες ρυθμίσεις δεν ξεκινούν από το μηδέν. Παίρνουν κανόνες που ήδη υπήρχαν και τους κάνουν πιο συγκεκριμένους, υποχρεωτικούς και ελέγξιμους, με σαφή βήματα για τη ρύθμιση των χρεών, προτάσεις που ταιριάζουν στις πραγματικές δυνατότητες κάθε δανειολήπτη, περισσότερη διαφάνεια και έλεγχο στα «funds» και καλύτερη προστασία και οφέλη για όσους πληρώνουν κανονικά.