Εκφράζουμε την έντονη δυσαρέσκεια και ανησυχία μας για την αναφερόμενη πρόθεση μακροχρόνιας παραχώρησης τμήματος της σιδηροδρομικής γραμμής στην περιοχή Κυβέρι–Ανδρίτσα Αργολίδας, με σκοπό την τουριστική εκμετάλλευσή του με ποδήλατα ράγας.
Έργα και υποδομές στρατηγικής σημασίας δεν επιτρέπεται να αντιμετωπίζονται με αποσπασματικές αποφάσεις, σαν να αποτελούν διαθέσιμα οικόπεδα προς εκμίσθωση. Ο σιδηρόδρομος της Πελοποννήσου είναι ενιαίο δίκτυο, δημόσια περιουσία και αναπτυξιακή δυνατότητα για ολόκληρη την περιφέρεια. Η δέσμευση ακόμη και ενός μικρού τμήματός του μπορεί να δημιουργήσει δυσανάλογα εμπόδια στη μελλοντική λειτουργία του συνόλου.
Η συγκεκριμένη πρόθεση προκαλεί ακόμη μεγαλύτερη απορία εξαιτίας της χρονικής συγκυρίας.
Στις 14 Οκτωβρίου 2026, με το υπ’ αριθ. 9049477 έγγραφό τους, οι Σιδηρόδρομοι Ελλάδος επιβεβαίωσαν τη στήριξη και τη συμμετοχή τους στην εκπόνηση μελέτης σκοπιμότητας και επιχειρηματικού σχεδίου για τα τμήματα Κόρινθος–Άργος–Ναύπλιο και Καλαμάτα–Μεσσήνη–Διαβολίτσι, ενώ εξετάζεται και η επέκταση μέσω Δεσύλλα και Χράνων μέχρι τη Μεγαλόπολη. Σύμφωνα, επίσης, με την επιστολή της ΕΛΛΕΤ της 21ης Οκτωβρίου, η ελληνοελβετική πρωτοβουλία προχωρά με τη σύμφωνη γνώμη του αναπληρωτή υπουργού Μεταφορών, με προοπτική τη σταδιακή επαναλειτουργία ολόκληρου του ιστορικού δικτύου.
Η Ελληνική Εταιρεία Περιβάλλοντος και Πολιτισμού (ΕΛΛΕΤ), σε συνεργασία με την Ελβετική Πρεσβεία στην Αθήνα, τους Ελβετικούς Σιδηροδρόμους και το Ομοσπονδιακό Πολυτεχνείο της Ζυρίχης (ETH Zürich), έχει αναλάβει πρωτοβουλία με ευρύτερο ορίζοντα - την επαναλειτουργία της γραμμής, την ολοκληρωμένη τουριστική αξιοποίηση του δικτύου και την επιδίωξη αναγνώρισης του σιδηροδρόμου της Πελοποννήσου, ως ενιαίου συνόλου, ως Μνημείου Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO. Η προοπτική αυτή αναδεικνύει ακόμη περισσότερο τη σημασία της προστασίας της ενότητας, της ιστορικής ταυτότητας και της λειτουργικής συνέχειας του δικτύου.
Πώς είναι δυνατόν η Πολιτεία να στηρίζει τη μελέτη επαναλειτουργίας και, ταυτόχρονα, να εξετάζεται η μακροχρόνια δέσμευση τμήματος της ίδιας γραμμής για διαφορετική χρήση;
Η ΕΛΛΕΤ υπενθυμίζει, μάλιστα, την κοινή δήλωση του Μαρτίου 2024, στην οποία συμμετείχαν και οι αρμόδιοι κρατικοί φορείς, για την αποφυγή ενεργειών που θα μπορούσαν να θέσουν σε κίνδυνο τη μελλοντική επαναλειτουργία. Ακόμη και χωρίς νομικά δεσμευτικό χαρακτήρα, μια τέτοια δήλωση δημιουργεί σαφή πολιτική και θεσμική ευθύνη συνέπειας.
Εξίσου σοβαρό είναι το ζήτημα της ασφάλειας. Η τουριστική ονομασία μιας δραστηριότητας δεν περιορίζει τις ευθύνες απέναντι στους πολίτες που θα αγοράζουν εισιτήριο για να κινηθούν πάνω σε σιδηροδρομική υποδομή.
Πριν εξεταστεί οποιαδήποτε λειτουργία, οφείλουν να δοθούν δημόσιες απαντήσεις: Ποιος θα πιστοποιήσει την καταλληλότητα της γραμμής, των τεχνικών έργων και του εξοπλισμού; Ποια αξιολόγηση κινδύνων θα προηγηθεί; Πώς θα εξασφαλίζονται η επιθεώρηση, η συντήρηση, η ασφαλής κυκλοφορία και η πρόσβαση των υπηρεσιών διάσωσης; Ποιος θα ελέγχει τη λειτουργία και ποιος θα φέρει την ευθύνη σε περίπτωση ατυχήματος;
Η ασφάλεια δεν μπορεί να θεωρείται αυτονόητη επειδή τα οχήματα είναι ποδήλατα. Απαιτεί τεκμηρίωση, ελέγχους και σαφή κατανομή ευθυνών.
Το θέμα υπερβαίνει, όμως, τη συγκεκριμένη παραχώρηση. Αφορά το ποιος σχεδιάζει την ανάπτυξη της Πελοποννήσου και με ποια κριτήρια.
Το Περιφερειακό Χωροταξικό Πλαίσιο, που εγκρίθηκε το 2025, περιλαμβάνει κατευθύνσεις για τη σιδηροδρομική αξιοποίηση του δικτύου. Παράλληλα, η γραμμή φτάνει μέχρι το λιμάνι της Καλαμάτας, έναν λιμένα εθνικής σημασίας. Η προστασία αυτής της σύνδεσης διατηρεί ανοικτές δυνατότητες συνδυασμένων μεταφορών, εμπορίου και τουρισμού, οι οποίες πρέπει να αξιολογηθούν σοβαρά πριν περιοριστούν από επιμέρους δεσμεύσεις.
Ποιος αναλαμβάνει την ευθύνη να προδικάσει το μέλλον αυτών των υποδομών; Ποιος αποφασίζει ότι μια πρόσκαιρη εκμετάλλευση υπερισχύει ενός συνολικού αναπτυξιακού σχεδιασμού; Και ποιος είναι τελικά ο ρόλος της Περιφέρειας, των δήμων, των επιμελητηρίων, των ομοσπονδιών, των εργατικών κέντρων και των τοπικών κοινωνιών;
Οι κοινωνίες της Πελοποννήσου έχουν ήδη κινητοποιηθεί και προσφύγει στο Συμβούλιο της Επικρατείας για την προστασία του δικτύου. Η προσφυγή αυτή υπογραμμίζει την ένταση της διαφωνίας και την ανάγκη ουσιαστικού διαλόγου. Δεν μπορεί οι πολίτες να καλούνται απλώς να πληροφορηθούν αποφάσεις που δεσμεύουν το μέλλον του τόπου τους.
Καλούμε την πολιτική ηγεσία και τις αρμόδιες διοικήσεις:
1. Να μην προχωρήσουν σε μακροχρόνια παραχώρηση που δεσμεύει τη γραμμή και δυσχεραίνει την επαναλειτουργία της.
2. Να δημοσιοποιήσουν οποιοδήποτε σχετικό αίτημα, σχέδιο σύμβασης, γνωμοδότηση ή απόφαση.
3. Να τεκμηριώσουν τη συμβατότητα κάθε πρότασης με τη μελέτη επαναλειτουργίας και τον περιφερειακό χωροταξικό σχεδιασμό.
4. Να προηγηθεί ουσιαστική διαβούλευση με τους αυτοδιοικητικούς, παραγωγικούς και κοινωνικούς φορείς.
5. Να εξετάσουν τη διοχέτευση του ενδιαφέροντος για ποδήλατα ράγας σε οριστικά καταργημένα τμήματα, ύστερα από τους αναγκαίους ελέγχους καταλληλότητας και ασφάλειας.
Η τουριστική αξιοποίηση οφείλει να υπηρετεί την αναπτυξιακή προοπτική της Πελοποννήσου. Δεν μπορεί να λειτουργεί ως πρόσχημα για τον σταδιακό κατακερματισμό μιας υποδομής που οι τοπικές κοινωνίες διεκδικούν να ξαναζωντανέψει.
Ο σιδηρόδρομος της Πελοποννήσου δεν είναι «λούνα παρκ». Είναι δημόσια υποδομή με ιστορία, αξία και μέλλον. Και κανείς δεν δικαιούται να υποθηκεύει αυτό το μέλλον χωρίς τεκμηρίωση, διαφάνεια και λογοδοσία.
Εκ μέρους των συμμετεχόντων στην πρωτοβουλία Δεσύλλα
για τη διάσωση και επαναλειτουργία του σιδηροδρόμου της Πελοποννήσου
Γιώργος Καραμπάτος
Εξουσιοδοτημένος εκπρόσωπος
Πρώην Πρόεδρος Επιμελητηρίου Μεσσηνίας
