Κυριακή, 22 Νοεμβρίου 2026 18:08

Από την Κίνα στο Βερολίνο: Η μάχη για την Ουκρανία και ο κίνδυνος στρατηγικού παραγκωνισμού της Ευρώπης

Γράφτηκε από την

Από την Κίνα στο Βερολίνο: Η μάχη για την Ουκρανία και ο κίνδυνος στρατηγικού παραγκωνισμού της Ευρώπης

Του Χρήστου Καπούτση

Η συνάντηση Τραμπ–Πούτιν–Σι στην Κίνα, η σύνοδος της «Συμμαχίας των Προθύμων» στο Βερολίνο, με τη συμμετοχή του Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη, των Αμερικανών ειδικών απεσταλμένων ΣτιβΓουίτκοφ και ΤζάρεντΚούσνερ, όπουσυμμετείχαν, ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς, ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν και ο Βρετανός πρωθυπουργός Άντι Μπέρναμ. Εκπρόσωποι 37 χωρών και ο Ουκρανός πρόεδρος ΒολοντίμιρΖελένσκι. Επίσης η πολυεθνική στρατιωτική άσκηση KOALICJA 26.2 στην Πολωνία που είναι σε εξέλιξη, συνθέτουν τρεις όψεις της ίδιας γεωπολιτικής αναμέτρησης: τη διπλωματία των μεγάλων δυνάμεων, την ευρωπαϊκή διεκδίκηση πολιτικού ρόλου και την επιχειρησιακή προετοιμασία για την επόμενη ημέρα στην Ουκρανία.

Η συνάντηση του Ντόναλντ Τραμπ, του Βλαντίμιρ Πούτιν και του ΣιΤζινπίνγκ στη Σενζέν, στις 19 Νοεμβρίου, στο περιθώριο της συνόδου του APEC, αποκτά ιδιαίτερη γεωπολιτική σημασία. Το Ουκρανικό βρέθηκε στο επίκεντρο της προηγηθείσας διμερούς συνάντησης Τραμπ–Πούτιν, χωρίς τη συμμετοχή της Ουκρανίας ή θεσμική εκπροσώπηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ωστόσο, δεν υπήρξε συγκεκριμένη αναφορά στον πόλεμο στην κοινή τριμερή διακήρυξη. Η διάκριση είναι ουσιώδης: άλλο οι διμερείς διαβουλεύσεις και άλλο η κοινή θέση των τριών ηγετών.

Η τριμερής συνάντηση στη Σενζέν και η παράλληλη κινητοποίηση της «Συμμαχίας των Προθύμων» στο Βερολίνο ανέδειξαν τη διεύρυνση των αποκλίσεων για το Ουκρανικό. Στο Βερολίνο, παρουσία του Ζελένσκι και των Αμερικανών απεσταλμένων ΣτιβΓουίτκοφ και ΤζάρεντΚούσνερ, συζητήθηκαν η συνέχιση της στήριξης προς την Ουκρανία και οι διαβουλεύσεις της Σενζέν. Ωστόσο, σύμφωνα με το Politico, ο Αμερικανός Πρόεδρος Ντ. Τραμπ, με τηλεφωνική παρέμβαση, εξέφρασε σκεπτικισμό για νέα δισεκατομμύρια στρατιωτικής και οικονομικής βοήθειας προς το Κίεβο, μεταφέροντας μήνυμα που φέρεται να συγκλίνει με τις θέσεις της Μόσχας. Μετά το τέλος της τριμερούς συνάντησης στη Σενζέν, ο Ρώσος πρόεδρος Βλ. Πούτινδήλωσε ότι ούτε η Ουκρανία ούτε οι Ευρωπαίοι είναι έτοιμοι για συμβιβασμούς που θα οδηγήσουν σε ειρήνευση και προειδοποίησε για «πολύ περισσότερο επώδυνα» πλήγματα μετά την ανατίναξη μέρους της γέφυρας του Κερτς, που συνδέει την Κριμαία με τη ρωσική ενδοχώρα, από τον ουκρανικό στρατό.

Στη σύνοδο των «προθύμων» του Βερολίνου, επιβεβαιώθηκε η συνέχιση και ενίσχυση της ευρωπαϊκής στήριξης προς την Ουκρανία. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρότεινε χρηματοδότηση 45 δισ. ευρώ για το 2027, ενώ προβλέπεται ευρωπαϊκό δάνειο 90 δισ. ευρώ έως το τέλος του 2027. Η Βρετανία ανακοίνωσε πρόσθετη βοήθεια άνω των 11 δισ. ευρώ.
Η συμμετοχή του Έλληνα πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη στη σύνοδο των «Προθύμων» στο Βερολίνο δεν συνοδεύτηκε από δημοσιοποίηση συγκεκριμένου ποσού ή ποσοστού ελληνικής συμμετοχής στη νέα ευρωπαϊκή χρηματοδότηση των 45 δισ. ευρώ προς την Ουκρανία. Εδώ, όμως, ανακύπτει ένα μείζον ζήτημα πολιτικής συνέπειας και ευρωπαϊκής αλληλεγγύης. Δεν μπορεί να λησμονηθεί η σκληρή, έως και εξευτελιστική, μεταχείριση της Ελλάδας από την Ευρώπη της εποχής Σόιμπλε – Μέρκελ, όταν η κοινοτική αλληλεγγύη υποχώρησε μπροστά στη δημοσιονομική τιμωρία.

Σήμερα, αντιθέτως, η Ουκρανία του Ζελένσκιπαρότι μη μέλος της Ε.Ε., απολαμβάνει γενναία οικονομική και στρατιωτική στήριξη, στην οποία συνεισφέρει και η Ελλάδα. Και καθώς ο πόλεμος παρατείνεται, με την Ευρώπη να επωμίζεται βαρύ οικονομικό και γεωπολιτικό κόστος, το ερώτημα παραμένει: η διακηρυγμένη επιλογή να βρισκόμαστε «στη σωστή πλευρά της Ιστορίας»δικαιώνεται από τη ροή των πολιτικο-στρατιωτικών εξελίξεων; Και αρκεί από μόνη της για να δικαιώσει το πολιτικό και οικονομικό τίμημα αυτής της στρατηγικής;
Συμπερασματικά, η Ουάσιγκτον επιδιώκει να διατηρήσει τον πρωταγωνιστικό ρόλο στις διαπραγματεύσεις. Η Μόσχα θέλει να αξιοποιήσει τη διαδικασία όχι μόνο για το μέλλον της Ουκρανίας, αλλά και για την αναθεώρηση των συσχετισμών ασφαλείας στην Ευρώπη. Το Πεκίνο, από την πλευρά του, ενισχύει τη διπλωματική του θέση, προβάλλοντας τον ρόλο του ως συνομιλητή των δύο άλλων μεγάλων δυνάμεων.
Η Ευρώπη, επομένως, κινδυνεύει να περιοριστεί στον ρόλο του χρηματοδότη και υποστηρικτή μιας διευθέτησης, τους όρους της οποίας θα έχουν διαμορφώσει άλλοι.

Η πολιτική κινητοποίηση συνοδεύεται από στρατιωτική προετοιμασία. Από τις 9 έως τις 22 Νοεμβρίου, στην Πολωνία, διεξάγεται η άσκηση KOALICJA 26.2, με τη συμμετοχή περίπου 2.800 στρατιωτικών από 11 χώρες. Πρόκειται για την πρώτη μεγάλη επιχειρησιακή δοκιμή της πολυεθνικής δύναμης MNF-U, της στρατιωτικής συνιστώσας της «Συμμαχίας των Προθύμων», υπό γαλλοβρετανική διοίκηση.
Σκοπός της άσκησης είναι να δοκιμαστούν οι διαδικασίες μετακίνησης, υποδοχής, διοίκησης και υποστήριξης πολυεθνικών δυνάμεων. Η MNF-U θα μπορούσε, εφόσον τερματιστούν οι εχθροπραξίες και υπάρξει σχετικό αίτημα του Κιέβου, να αναπτυχθεί στην Ουκρανία, με αποστολές εκπαίδευσης, ενίσχυσης των ουκρανικών ενόπλων δυνάμεων και παροχής μέτρων ασφάλειας στην ξηρά, στον αέρα και στη θάλασσα. Δεν πρόκειται για δύναμη του ΝΑΤΟ ή θεσμικό στρατιωτικό μηχανισμό της ΕΕ, αλλά για πρωτοβουλία των συμμετεχόντων κρατών.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η συμμετοχή της Τουρκίας στο ναυτικό σκέλος, με αντικείμενο τον σχεδιασμό επιχειρήσεων εκκαθάρισης ναρκών στη Μαύρη Θάλασσα. Η Άγκυρα αξιοποιεί τη γεωγραφική της θέση, τη ναυτική της ισχύ και τη στρατηγική σημασία των Στενών, διεκδικώντας ρόλο στη διαμόρφωση της μεταπολεμικής ασφάλειας στην περιοχή. Η συμμετοχή της έχει, συνεπώς, όχι μόνο επιχειρησιακή αλλά και σαφή γεωπολιτική διάσταση.

Κοντολογίς, οι εξελίξεις στην Κίνα, στο Βερολίνο και στην Πολωνία αποτελούν τρεις διαφορετικές όψεις της ίδιας αναμέτρησης. Στη Σενζέν κυριαρχεί η διπλωματία των μεγάλων δυνάμεων. Στο Βερολίνο η Ευρώπη διεκδικεί λόγο στις αποφάσεις για την ασφάλειά της. Στην Πολωνία επιχειρεί να αποδείξει ότι διαθέτει και τις στρατιωτικές δυνατότητες για να υποστηρίξει τις δεσμεύσεις της.Το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι μόνο ποιος θα διαπραγματευτεί την ειρήνη στην Ουκρανία, αλλά ποιος θα καθορίσει τους όρους της και ποιος θα εγγυηθεί τη διάρκειά της. Η ειρήνη μπορεί να προκύψει από τη διαπραγμάτευση μεταξύ ισχυρών, αλλά δεν μπορεί να επιβληθεί ερήμην εκείνων που αφορά. Και η ευρωπαϊκή ασφάλεια δεν μπορεί να σχεδιάζεται χωρίς την Ευρώπη.