Οι θιγόμενοι πολίτες θεωρούν χαμηλές τις προσωρινές τιμές αποζημίωσης, ενώ έντονες αντιδράσεις προκαλεί η εφαρμογή της αυτοαποζημίωσης και η αποτίμηση κατοικιών ακόμη και στα 750 ευρώ το τετραγωνικό μέτρο.
Η απόφαση 115/2026 του Μονομελούς Εφετείου Καλαμάτας καθόρισε τις προσωρινές τιμές μονάδας για το Υποτμήμα 2, Ανάληψη – Καρποφόρα (από τη Χ.Θ. 11+008,58 έως τη Χ.Θ. 18+188,96), μήκους περίπου 7,2 χιλιομέτρων. Η απαλλοτρίωση εκτείνεται συνολικά σε 463.651,60 τ.μ. και καταλαμβάνει εκτάσεις στη Δημοτική Κοινότητα Μεσσήνης και στις κοινότητες Ανάληψης, Μαδένης, Αβραμίου, Βελίκας και Καρποφόρας.
Για το έδαφος, οι προσωρινές τιμές κλιμακώνονται ανάλογα με τη θέση και τα χαρακτηριστικά κάθε έκτασης στα 10, 12, 15, 18, 18,50, 19, 20 και 30 ευρώ το τετραγωνικό μέτρο. Η τιμή των 20 ευρώ αφορά μεγάλο αριθμό ιδιοκτησιών, όπως και εκείνη των 19 ευρώ. Για άλλες εκτάσεις η τιμή ορίστηκε στα 18 και 18,50 ευρώ, ενώ σε τέσσερις περιπτώσεις φτάνει τα 30 ευρώ το τετραγωνικό. Η χαμηλότερη τιμή ανέρχεται στα 10 ευρώ και ακολουθεί εκείνη των 12 ευρώ.
Ακόμη μεγαλύτερη είναι η απόσταση Δημοσίου και ιδιοκτητών στις τιμές για τα κτίσματα. Χαρακτηριστική αποτελεί η περίπτωση ισόγειας κατοικίας με πλάκα σε καλή κατάσταση, επιφάνειας 109,50 τ.μ., για την οποία καθορίστηκε προσωρινή τιμή 750 ευρώ το τετραγωνικό και συνολική αποζημίωση 82.125 ευρώ. Σε άλλη περίπτωση, τριώροφη κατοικία από οπλισμένο σκυρόδεμα 159 τ.μ. αποτιμήθηκε στα 800 ευρώ το τετραγωνικό (συνολικά 127.200 ευρώ), τιμή που δόθηκε και για ισόγεια κατοικία 63,74 τ.μ. (συνολική αποζημίωση 50.992 ευρώ). Για τις αποθήκες οι αποτιμήσεις κυμαίνονται στα 120 με 150 ευρώ το τετραγωνικό μέτρο, ενώ χαμηλότερα κοστολογούνται οι πρόχειρες και οι μεταλλικές κατασκευές.
Ξεχωριστά αποτιμώνται όλα τα επικείμενα. Η δικαστική απόφαση περιλαμβάνει αναλυτικά ελιές, εσπεριδοειδή και λοιπά δέντρα ανάλογα με την ανάπτυξή τους, καθώς επίσης πηγάδια, δεξαμενές, περιφράξεις, δίκτυα άρδευσης και τσιμεντοστρώσεις. Ενδεικτικά, τα πηγάδια αποτιμώνται από 600 έως 1.200 ευρώ, ενώ μεταλλική δεξαμενή άρδευσης κοστολογήθηκε στις 16.220 ευρώ.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η αποζημίωση για τα τμήματα που απομένουν εκτός απαλλοτρίωσης αλλά απαξιώνονται οικονομικά. Το δικαστήριο αναγνωρίζει σε πολλές περιπτώσεις ουσιώδη μείωση της αξίας των εναπομεινάντων τμημάτων. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι αγροτεμάχιο 9.244 τ.μ. το οποίο κόβεται στα δύο. Για το μικρότερο κομμάτι, επιφάνειας μόλις 140,18 τ.μ., επιδικάστηκε μείωση αξίας κατά 80%, ενώ για το υπόλοιπο τμήμα των 6.097,73 τ.μ. δεν κρίθηκε ότι υπάρχει υποβάθμιση. Σε περιπτώσεις όπου απομένουν μη αξιοποιήσιμες λωρίδες γης, η αναγνωρισμένη μείωση φτάνει έως και το 99%.

Η ΑΥΤΑΠΟΖΗΜΙΩΣΗ

Κεντρικό πεδίο αντιπαράθεσης στη συνέχεια αποτελεί η αυτοαποζημίωση. Η απαλλοτρίωση κηρύχθηκε εις βάρος του υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών αλλά και των παρόδιων ιδιοκτητών βάσει του τεκμηρίου ωφέλειας. Το τεκμήριο αυτό είναι μαχητό και οι πολίτες διεκδικούν την πλήρη ανατροπή του, αποδεικνύοντας ότι δεν ωφελούνται ουσιαστικά από τον κλειστό οδικό άξονα. Ισχυρό νομικό όπλο στα χέρια των δικηγόρων αποτελεί η απόφαση 16/2019 του Τριμελούς Εφετείου Καλαμάτας, την οποία επικύρωσε ο Άρειος Πάγος με την απόφαση 598/2024. Το ανώτατο δικαστήριο έκρινε ότι η απλή γειτνίαση δεν συνιστά ωφέλεια, ιδίως όταν υπάρχουν υψομετρικές διαφορές, έλλειψη άμεσης πρόσβασης ή απώλεια της αρτιότητας και οικοδομησιμότητας των ακινήτων.
Παράλληλα, λάθη στους κτηματολογικούς πίνακες έχουν φτάσει μέχρι τον Συνήγορο του Πολίτη. Σε αναφορά ιδιοκτήτη καταγγέλλεται ότι τρία αυτοτελή ακίνητα με διαφορετικά συμβόλαια εμφανίστηκαν παρατύπως ως ενιαία ιδιοκτησία, γεγονός που διογκώνει τεχνητά το εναπομένον τμήμα και περιορίζει την αποζημίωση. Στην ίδια υπόθεση, διώροφη κατοικία είχε αρχικά καταγραφεί ως πρόχειρη λαμαρινοσκεπής αποθήκη, προτού διορθωθεί εκ των υστέρων.
Η απόφαση 115/2026 δεν κλείνει τον φάκελο, καθώς οι τιμές είναι προσωρινές. Βάσει του νόμου, οι δικαιούχοι μπορούν να εισπράξουν άμεσα το 70% της παρακατατεθείσας αποζημίωσης, ενώ για το υπόλοιπο 30% απαιτείται η κατάθεση εγγυητικής επιστολής έως την έκδοση της οριστικής κρίσης. Η πραγματική νομική μάχη μεταφέρεται πλέον στο Τριμελές Εφετείο Καλαμάτας, όπου θα καθοριστούν οι οριστικές τιμές μονάδας και θα κριθεί οριστικά το βάρος της αυτοαποζημίωσης.
Θ.Λ.