Υπάρχουν πολιτικοί που αλλάζουν ιδέες , υπάρχουν πολιτικοί που αλλάζουν κόμματα.
Και υπάρχει και η Άννα Διαμαντοπούλου: ένας πολιτικός οργανισμός που έχει καταφέρει το πιο δύσκολο. Να βρίσκεται μέσα στο ΠΑΣΟΚ και ταυτόχρονα να προκαλεί σε αρκετούς την απορία αν το ΠΑΣΟΚ βρίσκεται ακόμη μέσα της.
Βεβαίως, όλα αυτά είναι πολιτική κριτική. Η ίδια θα έδινε προφανώς μια εντελώς διαφορετική ερμηνεία. Και καλά θα έκανε. Στην πολιτική, άλλωστε, η αυτογνωσία είναι απολύτως προαιρετική.
Η Διαμαντοπούλου έχει μια αξιοζήλευτη ικανότητα να βρίσκεται πάντοτε εκεί όπου φυσά ο άνεμος της «μεταρρύθμισης».
Υπουργός, επίτροπος, διεκδικήτρια της ηγεσίας του ΠΑΣΟΚ, υπεύθυνη πολιτικού σχεδιασμού.Με άλλα λόγια: αν η εξουσία είναι τρένο, η Άννα έχει διαρκώς εισιτήριο πρώτης θέσης.Το ερώτημα είναι ποιος πληρώνει το εισιτήριο.
Γιατί η πολιτική της αντίληψη περί «εκσυγχρονισμού» και «μεταρρύθμισης» κρύβει το πιο σκληρό και απεχθές πρόσωπο των αγορών.
Πάρτε παράδειγμα την Παιδεία.Ο νόμος 4009/2011, επί υπουργίας της, αποτέλεσε μια από τις πιο χαρακτηριστικές μεταρρυθμιστικές τομές της περιόδου και προκάλεσε σφοδρές αντιδράσεις. Χρόνια αργότερα, η ίδια τάχθηκε υπέρ του νομοσχεδίου για τα μη κρατικά πανεπιστήμια, δηλώνοντας ότι, αν ήταν βουλευτής, θα το ψήφιζε.
Εδώ υπάρχει μια λεπτομέρεια που αξίζει να κρατήσουμε.Για τον φοιτητή της εύπορης οικογένειας, η «πολυφωνία» στην ανώτατη εκπαίδευση μπορεί να σημαίνει περισσότερες επιλογές.Για τον φοιτητή που η οικογένειά του μετράει τα ευρώ, το δημόσιο πανεπιστήμιο δεν είναι «μία από τις επιλογές».Είναι η μοναδική επιλογή.
«Όταν έχεις αρκετά χρήματα, η ελεύθερη επιλογή είναι δικαίωμα. Όταν δεν έχεις, είναι διαφημιστικό φυλλάδιο».
Και μετά ήρθε η μεγάλη στιγμή: η διεκδίκηση της ηγεσίας του ΠΑΣΟΚ.Το σύνθημα; Μεγάλο και κυβερνών ΠΑΣΟΚ.
Φυσικά να είναι το ΠΑΣΟΚ μεγάλο επειδή εκπροσωπεί την κοινωνία, όχι επειδή μπορεί να χωρέσει μέσα του οποιαδήποτε πολιτική κατεύθυνση.Γιατί υπάρχει μια λεπτή διαφορά ανάμεσα στο «κυβερνώ» και στο «γίνομαι κυβερνητικός».Το πρώτο είναι πολιτικός στόχος.Το δεύτερο μπορεί να γίνει επάγγελμα.Και κάπου εδώ εμφανίζεται η πιο ενδιαφέρουσα εκδοχή της πολιτικής της.
Η ΝΔ είναι αντίπαλος του ΠΑΣΟΚ «μέχρι τις εκλογές», ενώ η ίδια έχει αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο μετεκλογικής συνεργασίας.
Τι ωραία ιδέα!Να δίνουμε μάχη μέχρι την κάλπη και μετά να αναζητούμε κοινό τραπέζι.Είναι μια νέα μορφή πολιτικού αθλητισμού:«Στον πρώτο γύρο σε καταψηφίζω, στον δεύτερο σε καλώ για καφέ». Και φυσικά όλα αυτά παρουσιάζονται ως υπευθυνότητα.Γιατί η πολιτική σήμερα έχει ένα υπέροχο λεξιλόγιο.
Η ιδιωτικοποίηση λέγεται «αξιοποίηση».
Η σύγκλιση λέγεται «σύνθεση».
Η υποχώρηση λέγεται «ρεαλισμός».
Και η συνεργασία με τον αντίπαλο λέγεται «θεσμική υπευθυνότητα».
Μόνο ο ψηφοφόρος επιμένει να λέγεται… ψηφοφόρος που -όταν λόγω «θεσμικής υπευθυνότητας» στρεβλώνουν την ψήφο του- αποκτά τον επιθετικό προσδιορισμό «μ@λ@κ@ς ψηφοφόρος».
Και κάπως έτσι η Διαμαντοπούλου αποκτά, στα μάτια των επικριτών της, τον ρόλο του «Δούρειου Ίππου» μέσα στο ΠΑΣΟΚ. Εδώ ακριβώς βρίσκεται η ουσία.Το προσωπικό πολιτικό σχέδιο ενός στελέχους μπορεί να είναι απολύτως θεμιτό.Το κοινωνικό σχέδιο όμως ενός κόμματος είναι άλλο πράγμα.
Ο μικρομεσαίος που παλεύει με φόρους, ενοίκια και κόστος ζωής δεν ενδιαφέρεται ιδιαίτερα για το αν το ΠΑΣΟΚ θα γίνει «ελκυστικό στον χώρο του Κέντρου».Ο εργαζόμενος που βλέπει τον μισθό του να τελειώνει πριν τελειώσει ο μήνας δεν συγκινείται από παρουσιάσεις στρατηγικού σχεδιασμού.Ο συνταξιούχος δεν τρέφεται με «μεταρρυθμιστικές αφηγήσεις».Και ο νέος που ψάχνει δουλειά δεν πληρώνει το σουβλάκι του με πολιτικό positioning.
«Η κοινωνία δεν είναι focus group. Είναι οι καθημερινοί άνθρωποι που πληρώνουν τον λογαριασμό.»
Η Διαμαντοπούλου μοιάζει να εκπροσωπεί μια εκδοχή του ΠΑΣΟΚ που θέλει να γίνει τόσο «σύγχρονη», τόσο «μεταρρυθμιστική» και τόσο «κυβερνητική», ώστε κινδυνεύει να ξεχάσει κάτι εξαιρετικά παλιομοδίτικο:ποιον εκπροσωπεί.
Γιατί ένα ΠΑΣΟΚ χωρίς κοινωνική αναφορά μπορεί πράγματι να γίνει μεγάλο.Μπορεί να γίνει μεγάλο σε διαγράμματα.Μεγάλο σε δημοσκοπήσεις.Μεγάλο σε συνέδρια.Μεγάλο σε πολιτικά πάνελ.
Αλλά μικρό εκεί που έχει σημασία:στην καρδιά της κοινωνίας.Και τότε ο «Δούρειος Ίππος» δεν χρειάζεται καν να ανοίξει την πόρτα της ΝΔ.Αρκεί να πείσει τους Τρώες ότι το άλογο είναι… μεταρρύθμιση.
«Όταν για να κερδίσεις τον αντίπαλό σου πρέπει πρώτα να του μοιάσεις, το ερώτημα δεν είναι αν κέρδισες. Είναι ποιος κέρδισε εσένα».
Αυτό που δεν έχει την πολυτέλεια να δοκιμάσει το ΠΑΣΟΚ είναι να γίνει ένα κόμμα που θα ζητά την ψήφο των λαϊκών στρωμάτων και, την επομένη, θα τους εξηγεί ότι η «υπευθυνότητα» απαιτεί να κυβερνηθούν από εκείνους που μόλις καταψήφισαν.
Αυτό δεν θα είναι Δούρειος Ίππος.Ίσως να είναι η ιδέα ότι, για να κυβερνήσει το ΠΑΣΟΚ, πρέπει πρώτα να γίνει αρκετά όμοιο με τη ΝΔώστε να μπορεί να συνεργαστεί μαζί της.Κι αυτό θα ήταν η πιο ειρωνική κατάληξη:
Να νικήσει το ΠΑΣΟΚ στις εκλογές και να χάσει την ταυτότητά του πριν ακόμη σχηματίσει κυβέρνηση.
Στο κάτω κάτω της γραφής
“Γέλασέ τον τον χωριάτη να τον έχεις πάντα εργάτη”.
Παροιμία
