Το νέο βιβλίο του Νίκου Χριστοδουλάκη «Μετά τα Μνημόνια - Οι χαμένες ευκαιρίες» δεν είναι αριστερό μανιφέστο. Και αυτό είναι που το κάνει ακόμα πιο επικίνδυνο για το Μαξίμου των «επιτελικών». Διότι όταν ένας άνθρωπος που υπήρξε «τσάρος» της οικονομίας, καθηγητής στο Πολυτεχνείο, υπουργός που ξέρει να διαβάζει ισολογισμό χωρίς να του τον μεταφράζει η Goldman Sachs, σου λέει ότι κυβέρνησες σαν μεθυσμένος κληρονόμος που βρήκε το πορτοφόλι του πατέρα του, δεν μπορείς να τον βγάλεις «λαϊκιστή».
Ο Χριστοδουλάκης δεν είναι ΕΛΑΣ, δεν ανήκει στην αριστερά. Πολιτικά δεν συμμερίζομαι την σοσιαλδημοκρατική του κοσμοθεωρία περί «σώφρονος δημοσιονομικής διαχείρισης» όταν βαθαίνει χαοτικά η κοινωνική ανισότητα. Τον σέβομαι όμως, γιατί είναι ένας απολύτως σοβαρός, έντιμος πολιτικός με υψηλό επίπεδο επιστημοσύνης, που δεν γράφει για να…διοριστεί.
Και αυτό, σήμερα, είναι επαναστατική πράξη.
Λέει ο Νίκος Χριστοδουλάκης ότι η Ελλάδα μετά το 2019 δεν γνώρισε ανάπτυξη. Γνώρισε δύο θεϊκές παρεμβάσεις. Εγώ θα τις ονομάσω δύο….ουρανοκατέβατα τσουβάλια.
Το πρώτο: 60 δισ. για την πανδημία. Το μέγεθος, είναι σχεδόν ένα ΑΕΠ της Κροατίας που μοιράστηκε σε «επιστρεπτέες» που δεν επεστράφησαν ποτέ, σε vouchers «στου Σκορδά το χάνι» και σε απευθείας αναθέσεις. Τα λεφτά πήγαν στην κατανάλωση, στις εισαγωγές και στις τραπεζικές καταθέσεις.
Μετάφραση: πήγαν στους λογαριασμούς πέντε οικογενειών στα Βόρεια Προάστια. Η ύφεση των μνημονίων ανακόπηκε, ναι, όπως κόβεται ο πονοκέφαλος αν πιεις τρία απανωτά τζιν. Προσωρινά. Και την πληρώνει το συκώτι.
Το δεύτερο: το Ταμείο Ανάκαμψης. Άλλο 2% ανάπτυξη δώρο κάθε χρόνο. Μόνο που, όπως σημειώνει ο Χριστοδουλάκης «θα εξατμιστεί μόλις κλείσει η στρόφιγγα». Γιατί; Διότι χρηματοδοτήσαμε τα πάντα εκτός από αυτό που θα άλλαζε τη δομή της οικονομίας.
Χρηματοδοτήσαμε data centers για να αποθηκεύουν τα selfies μας, τουριστικές μονάδες για να κοιμούνται οι Γερμανοί, και τυχερά παιγνίδια για να τζογάρει ο Έλληνας το επίδομα που του έδωσαν από το πρώτο τσουβάλι.
Αυτό το ονομάζει «αφελληνισμό». Εγώ θα πω ότι δεν αγοράζουν γη για να παράγουν. Αγοράζουν τα σπίτια μας για να μην μπορούμε να μείνουμε. Η Golden Visa έγινε Golden έξωση. Ολόκληρες γειτονιές στην Αθήνα, ακόμα και εκτάσεις σε εθνικά ευαίσθητες παραμεθόριες περιοχές, περνούν σε αδιαφανή funds. Και μετά απορεί η ΝΔ γιατί οι νέοι δεν κάνουν παιδιά όταν ο μισθός σου είναι 800 ευρώ και το νοίκι 700;
Με αντισυλληπτικό την πολιτική Μητσοτάκη;
Και εδώ έρχεται ο «κοιμώμενος δαίμονας» του βιβλίου: ο πληθωρισμός. Ο πιο βολικός δαίμονας που είχε ποτέ κυβέρνηση. Αύξησε την ακρίβεια στο ράφι, συρρίκνωσε το εισόδημα, εκτόξευσε τα ενοίκια, αλλά γέμισε τα ταμεία με έμμεσους φόρους και «μείωσε» το χρέος ως ποσοστό του ΑΕΠ, επειδή φούσκωσε……ο παρονομαστής.
Είναι σαν να καίγεται το σπίτι σου και να πανηγυρίζεις ότι μειώθηκε το ποσοστό υγρασίας.
Αυτή είναι η «κανονικότητα» της ΝΔ. Μια οικονομία-πλατφόρμα delivery: παραγγέλνεις φτηνό εργατικό δυναμικό, σου φέρνουν ακρίβεια σε 15 λεπτά.
Και μέσα σε αυτό το σκηνικό, έρχεται 0 Νίκος Ανδρουλάκης. Ο άνθρωπος που κατάφερε το ακατόρθωτο: να θεωρεί μεγαλύτερο κακό τον Τσίπρα, που του παρέδωσε ρυθμισμένο χρέος, 37 δισ. μαξιλάρι και έξοδο από τα μνημόνια, από τον Μητσοτάκη που παραδίδει ΟΠΕΚΕΠΕ, υποκλοπές, Τέμπη και 13.000 απευθείας αναθέσεις.
Ο Ανδρουλάκης σέρνεται πίσω από τη ΝΔ σαν το καροτσάκι του σούπερ μάρκετ με το χαλασμένο ροδάκι.
Κάνει θόρυβο, πάει όπου το σπρώχνουν, αλλά ποτέ μπροστά. Παριστάνει τον θεσμικό, τον σοβαρό, τον «ούτε με τον έναν ούτε με τον άλλον», ενώ στην πράξη έχει επιλέξει: Με τον Μητσοτάκη. Γιατί ο Τσίπρας, βλέπεις, είναι «διχαστικός». Ενώ οι υποκλοπές σε αρχηγό κόμματος, σε δημοσιογράφους και σε υπουργούς είναι προφανώς ενωτικές.
Όπως λέει και ένα παλιό απόφθεγμα: «Όταν η σοσιαλδημοκρατία φοβάται την αριστερά περισσότερο από τη δεξιά, παύει να είναι σοσιαλδημοκρατία, είναι δεκανίκι».
Ο Χριστοδουλάκης αναγνωρίζει αυτό που ο Ανδρουλάκης αρνείται να δει: ότι το 2015-2019 έγινε μια τιτάνια προσπάθεια να κρατηθεί η χώρα όρθια και να κλείσει η πληγή του χρέους με όρους που σήμερα μας σώζουν από τα επιτόκια-θηλιά. Μπορεί να διαφωνείς με το πώς έγινε, αλλά έγινε.
Και εδώ είναι η μεγάλη ανατροπή του βιβλίου, πολιτική και όχι οικονομική.
Ο Χριστοδουλάκης γράφει ότι περίμενε μετά τα μνημόνια ένα πνεύμα συναίνεσης. Δεν ήρθε ποτέ. Γιατί η συναίνεση προϋποθέτει ότι συμφωνείς στον στόχο για παραγωγή, δουλειές, πανεπιστήμια που γεννούν γνώση και όχι κολέγια-φραντσάιζ. Η ΝΔ δεν απέτυχε να πετύχει τον στόχο. Πέτυχε άλλον στόχο. Τον δικό της.
Μια χώρα-ξενοδοχείο, με εργαζόμενους-ενοίκους που πληρώνουν για να μένουν στο ίδιο τους το σπίτι.
Η χαμένη ευκαιρία δεν είναι ότι δεν αξιοποιήσαμε τα 60 δισ, είναι ότι πιστέψαμε πως αυτοί που μας έβαλαν στα μνημόνια θα μας έβγαζαν από αυτά.
Και όσο o Ανδρουλάκης ψάχνει αν ο Τσίπρας φταίει περισσότερο ή ο Μητσοτάκης, η απάντηση είναι ήδη στους λογαριασμούς του ρεύματος, στα ενοίκια και στις…βαλίτσες των παιδιών μας στο αεροδρόμιο.
Στο κάτω κάτω της γραφής
“Τι υπέροχος καιρός σήμερα! Δεν μπορώ να αποφασίσω: να φτιάξω τσάι ή να κρεμαστώ;”
Άντον Τσέχωφ, Ρώσος συγγραφέας
