Οι νέες κλιματικές συνθήκες —η αύξηση δηλαδή της μέσης θερμοκρασίας στη Μεσόγειο— επιβάλλουν νέες καλλιεργητικές πρακτικές στην ελαιοκαλλιέργεια. Η μελέτη που παρουσιάστηκε προχθές στο Επιμελητήριο Μεσσηνίας επιβεβαίωσε με επιστημονικό τρόπο αυτό που έχουν κατανοήσει και βιώσει όλοι όσοι ασχολούνται με το αντικείμενο στην περιοχή. Οι θερμοκρασίες που επικρατούν έχουν δημιουργήσει νέα δεδομένα και επιβάλλουν νέες καλλιεργητικές πρακτικές.
Η παραδοσιακή καλλιέργεια έχει τελειώσει. Σε πρώτη φάση απαιτούνται διαφορετικά κλαδέματα, συχνότεροι ψεκασμοί και για νέες ασθένειες, προσαρμοσμένη λίπανση, καταστροφή των χόρτων, βελτίωση του εδάφους και, βεβαίως, όπου είναι εφικτό, άρδευση. Με δύο λόγια, αυτό που επικρατούσε επί σειρά ετών στην ελαιοκαλλιέργεια ανήκει στο παρελθόν. Οι πρακτικές της ολοκλήρωσης των εργασιών ουσιαστικά μαζί με τη συγκομιδή έχουν τελειώσει. Στη νέα φάση απαιτείται διαρκής παρουσία και φροντίδα.
Οι νέες καλλιεργητικές πρακτικές απαιτούν αυξημένο οικονομικό κόστος και επιπλέον εργατικά χέρια. Το πρώτο, λοιπόν, που θα κρίνει το μέλλον της ελαιοκαλλιέργειας είναι το κόστος παραγωγής σε σχέση, βεβαίως, με την τιμή του ελαιολάδου. Αν ο καλλιεργητής δεν βγάζει ένα εύλογο κέρδος, σταδιακά θα εγκαταλείψει την καλλιέργεια. Αν για 2-3 χρόνια οι παραγωγοί —ειδικά οι ετεροαπασχολούμενοι— μπαίνουν μέσα οικονομικά, θα εγκαταλείψουν κάθε καλλιεργητική πρακτική. Θα αφήσουν τα πάντα στην τύχη τους, ελπίζοντας απλώς να πάνε δέκα μέρες για μάζεμα και να πάρουν ό,τι βρουν για το σπίτι τους και τους φίλους τους.
Η συγκεκριμένη εξέλιξη είναι η πιθανότερη αν δεν υπάρξει σταθερότητα στις τιμές του προϊόντος. Μια τέτοια πρακτική, όμως, δεν θα έχει συνέπειες μόνο για αυτούς που εγκαταλείπουν τα χωράφια τους, αλλά και για τους υπόλοιπους. Όταν, για παράδειγμα, δεν μπορεί να μπει τρακτέρ για την καταπολέμηση του δάκου σε αδιάβατα και παρατημένα χωράφια, αυτό θα έχει άμεση επίπτωση και στα διπλανά καλλιεργούμενα.
Το οικονομικό κόστος συνδέεται στενά και με το δημογραφικό. Η έλλειψη ανθρώπων για τις απαιτητικές εργασίες όχι μόνο εκτινάσσει το κόστος, αλλά δυσκολεύει και την έγκαιρη εφαρμογή των καλλιεργητικών πρακτικών. Όταν δεν γίνονται έγκαιρα κάποιες εργασίες ψεκασμού ή καθυστερεί η συγκομιδή, αυτό έχει συνέπειες, και μάλιστα πολύ σοβαρές, στην ποιότητα και την ποσότητα της παραγωγής.
Αφήσαμε για το τέλος την έλλειψη έργων υποδομής για την άρδευση των ελαιώνων, και αυτό για δύο λόγους. Ο ένας έχει να κάνει με το κόστος, γιατί μια αρδευόμενη καλλιέργεια ελιάς απαιτεί υψηλό οικονομικό κόστος και διαφορετικές πρακτικές σε όλα σχεδόν τα στάδια. Ο δεύτερος έχει να κάνει με τα δημογραφικά χαρακτηριστικά υπάρχουν, δηλαδή, σήμερα άνθρωποι στην ύπαιθρο που μπορούν να υποστηρίξουν την άρδευση των ελαιώνων;
Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι τα πάντα θα καθοριστούν από την τιμή του ελαιολάδου. Αν αυτή καταρρεύσει σε επίπεδα κάτω από τα 5 ευρώ το κιλό, το μέλλον της ελαιοκαλλιέργειας στη Μεσσηνία είναι παραπάνω από αμφίβολο.
panagopg@gmail.com
