Οι βανδαλισμοί στο ΕΠΑΛ Καλαμάτας δεν αποτελούν ένα μεμονωμένο γεγονός, άσχετο και ανεξάρτητο από όσα συντελούνται συνολικά στην οικονομία και την κοινωνία. Η έλλειψη σεβασμού στο δημόσιο αγαθό, η απαξίωση της εκπαίδευσης, τα οικονομικά και κοινωνικά αδιέξοδα σημαντικής μερίδας πολιτών αποτυπώνονται σε ακραίες συμπεριφορές. Ο συγκεκριμένος βανδαλισμός αποτελεί μέρος αυτής ακριβώς της πραγματικότητας.
Η εκπαίδευση αποτέλεσε για πολλά χρόνια διαβατήριο ανέλιξης και προαπαιτούμενο κοινωνικής κινητικότητας. Το σχολείο αποτελούσε κάτι ιερό, οι εκπαιδευτικοί είχαν κύρος και εξέχοντα ρόλο στη συνείδηση των πολιτών. Αυτό έχει πλέον αλλάξει. Σημαντική μερίδα πολιτών και των παιδιών τους θεωρούν ότι η εκπαίδευση είναι χαμένος χρόνος. Όλο και περισσότερο ακούγονται οι εύκολοι αφορισμοί «ό,τι και να σπουδάσεις θα πεινάσεις» ή «θα γίνεις σερβιτόρος» απαξιώνοντας την αξία της γνώσης, την εκπαίδευση και το σχολείο.
Η ισοπεδωτική ρητορική κατά του κράτους, των πολιτικών και του δημόσιου χώρου συνολικά εκπαιδεύει στο να μην υπάρχει σεβασμός στις επιλογές της πλειοψηφίας των πολιτών και στον μόχθο των φορολογούμενων. Η αμφισβήτηση του ρόλου των εκπαιδευτικών -ακόμα και της γνώσης τους- οδηγεί επίσης στην ισοπέδωση των πάντων και στην αδυναμία να μπει οποιοδήποτε όριο σε ρόλους και καθήκοντα. Ακόμα και οι διεκδικήσεις του παρελθόντος μέσω των μαθητικών καταλήψεων έχουν μετατραπεί σε χουλιγκανικές «μαγκιές» όσων προσπαθούν μέσω της βίας να ξεχωρίσουν στα σχολικά προαύλια. Όλα αυτά μαζί δείχνουν ότι το πρόβλημα είναι εξαιρετικά πιο σύνθετο και σίγουρα πολύ μεγαλύτερο απ’ όσο φαίνεται.
Η διαχείριση των μαθητών στα σχολεία, ακόμα και στα νηπιαγωγεία, γίνεται εξαιρετικά δύσκολη από τους εκπαιδευτικούς, με τους γονείς να έχουν άποψη για όλα αλλά να ξεχνούν να ασκήσουν το βασικό τους ρόλο στο σπίτι. Η κυρίαρχη αντίληψη της μεταβίβασης ευθύνης -όπου για όλα κάποιος άλλος φταίει και ένας τρίτος θα πρέπει να κάνει το ένα ή το άλλο - έχει δημιουργήσει ένα διαλυτικό μίγμα που επηρεάζει πλέον τα σχολεία.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, το χειρότερο δεν είναι τελικά η έλλειψη μαθησιακών δεξιοτήτων που καταγράφεται με εκκωφαντικό τρόπο σε διαγωνισμούς όπως ο PISA. Η ισοπέδωση των πάντων διαλύει τα σχολεία και θα αποτυπωθεί σύντομα στην κοινωνική συνοχή. Η κατάσταση, αν συνεχιστεί όπως διαμορφώνεται, θα οδηγήσει σε σκληρούς διαχωρισμούς μαθητών και σύντομα σε καλά σχολεία και …αναμορφωτήρια. Η εκπαίδευση μετατρέπεται από στοιχείο κοινωνικής κινητικότητας σε παράγοντα διατήρησης διαχωρισμών και συντήρησης διακρίσεων.
panagopg@gmail.com
