Το πολιτικό κιτς χρειάζεται καθαρούς ρόλους, καλούς και κακούς, λαό και ελίτ, σύστημα και αντισυστημικούς. Κυρίως δεν αντέχει τις αντιφάσεις.
Στην Ελλάδα το πολιτικό κιτς έχει εξελιχθεί σε υψηλή τέχνη. Πολιτικοί που πέρασαν τη μισή ζωή τους στη Βουλή καταγγέλλουν το πολιτικό σύστημα. Υπουργοί ανακαλύπτουν το «βαθύ κράτος» όταν δεν μπορούν να το ελέγξουν. Δήμαρχοι και περιφερειάρχες πολλών θητειών μιλούν για τις παθογένειες της διοίκησης σαν να προσγειώθηκαν χθες από άλλον πλανήτη. Επιχειρηματίες που έκαναν περιουσίες συναλλασσόμενοι με το Δημόσιο ξιφουλκούν εναντίον του κρατισμού. Εκπρόσωποι κάθε είδους ελίτ διαβεβαιώνουν ότι πολεμούν τις ελίτ. Όλοι είναι εναντίον του συστήματος και παραδόξως το σύστημα παραμένει γεμάτο από τους ίδιους ανθρώπους. Η αντίφαση δεν τους ενοχλεί επειδή το πολιτικό κιτς δεν χρειάζεται συνέπεια. Χρειάζεται μια ωραία ιστορία και έναν βολικό εχθρό. Ο κυβερνητικός καταγγέλλει το κράτος που κυβερνά, ο αντιπολιτευόμενος το κατεστημένο στο οποίο ανήκει και ο αυτοδιοικητικός την κεντρική εξουσία για κάθε δική του αποτυχία. Η διαρκής καταγγελία λειτουργεί τελικά και ως βολικό συγχωροχάρτι. Για όλα φταίει κάποιος άλλος, ένας απρόσωπος μηχανισμός που παραδόξως υπάρχει παντού, χωρίς ποτέ να αποτελείται από όσους τον διοικούν.
Η παράσταση δεν περιορίζεται στην πολιτική σκηνή. Ο μέσος πολίτης αποτελεί εξίσου πρόθυμο κομπάρσο. Θέλει μικρότερο κράτος και περισσότερες προσλήψεις. Αξιοκρατία και μια μικρή εξυπηρέτηση για το δικό του παιδί. Αυστηρούς νόμους και επιείκεια για τη δική του παράβαση. Περισσότερα νοσοκομεία, καλύτερα σχολεία, μεγαλύτερες συντάξεις, περισσότερες επιδοτήσεις και χαμηλότερους φόρους. Ύστερα αναρωτιέται ποιος έφτιαξε αυτό το κράτος.
Επιστρέφουμε λοιπόν στην ουσία της σκέψης του Κούντερα αφού είναι απολύτως θεμιτό να επικρίνει κάποιος ένα σύστημα στο οποίο συμμετέχει. Το κιτς αρχίζει όταν εξαφανίζει τη δική του συμμετοχή από την εικόνα. Όταν ο υπουργός γίνεται παρατηρητής της κυβέρνησης, ο βουλευτής σχολιαστής του πολιτικού συστήματος, ο δήμαρχος αγανακτισμένος δημότης και ο προνομιούχος κατατρεγμένος επαναστάτης. Η πραγματικότητα πρέπει κάθε φορά να προσαρμόζεται στην επιθυμητή αυτοεικόνα. Ο άνθρωπος της εξουσίας χρειάζεται να αισθάνεται ότι την πολεμά και ο προνομιούχος ότι βρίσκεται μονίμως απέναντι στους προνομιούχους. Έτσι ο αντισυστημισμός μετατράπηκε στο πιο επιτυχημένο προϊόν του ίδιου του συστήματος. Δεν απαιτεί παραίτηση από αξιώματα ή προνόμια. Απαιτεί μόνο τη σωστή αφήγηση. Μπορείς να απολαμβάνεις τα πλεονεκτήματα της συμμετοχής σου και ταυτόχρονα να εισπράττεις το πολιτικό μέρισμα της εξέγερσης. Κανείς τελικά δεν θέλει να είναι το σύστημα. Όλοι θέλουν να είναι τα θύματά του. Και αυτή ίσως είναι η απόλυτη επικράτηση του πολιτικού κιτς: μια κοινωνία γεμάτη ανθρώπους του συστήματος που κοιτάζονται στον καθρέφτη και βλέπουν αντισυστημικούς.
