Το υπερεδεξιό AfD κέρδισε στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία, ενώ στο Βερολίνο πρώτη δύναμη αναδείχθηκε το υπεραριστερό Die Linke. Χριστιανοδημοκράτες και Σοσιαλδημοκράτες βλέπουν σημαντικό μέρος των ψηφοφόρων τους να αναζητεί άλλες πολιτικές επιλογές. Η Γερμανία δεν είναι η μοναδική περίπτωση. Ο πολιτικός χάρτης της Ευρώπης δείχνει να αλλάζει, από τη Βρετανία μέχρι τη Σουηδία και από τη Γερμανία μέχρι τη Γαλλία, όπου το 2027 διεξάγονται προεδρικές εκλογές. Στη Βρετανία το Reform UK του Νάιτζελ Φάρατζ έχει εξελιχθεί σε έναν από τους βασικούς διεκδικητές της πρώτης θέσης.
Νέες πολιτικές δυνάμεις κινούνται δεξιότερα από την παραδοσιακή Δεξιά ή αριστερότερα από την παραδοσιακή Αριστερά και αρκετές χρησιμοποιούν ακραία ρητορική. Είναι όμως πρόωρο να κριθούν αποκλειστικά από αυτήν. Εξίσου επικίνδυνο θα ήταν, από την άλλη πλευρά, η προσπάθεια ψύχραιμης αποτίμησης των νέων πολιτικών δυνάμεων να καταλήξει σε ξέπλυμα ολοκληρωτικών ιδεολογιών και εγκλημάτων του παρελθόντος, είτε προέρχονται από τα δεξιά είτε από τα αριστερά. Η ιστορική μνήμη δεν χρειάζεται συμψηφισμούς ούτε επιλεκτικές ευαισθησίες. Η εξουσία πολλές φορές αλλάζει κόμματα και πολιτικές. Η Τζόρτζια Μελόνι κινήθηκε σε αρκετά πεδία περισσότερο πραγματιστικά από όσο αναμενόταν, ενώ ο ΣΥΡΙΖΑ του 2015 αναγκάστηκε να προσαρμόσει δραστικά την πολιτική του στις συνθήκες διακυβέρνησης.
Πίσω από την πολιτική μετατόπιση κυριαρχεί όμως η δυσκολία των παραδοσιακών δυνάμεων της Χριστιανοδημοκρατίας και της Σοσιαλδημοκρατίας να δώσουν πειστικές απαντήσεις σε προβλήματα της καθημερινότητας. Το στεγαστικό πιέζει εκατομμύρια ευρωπαϊκά νοικοκυριά και η ακριβή ενέργεια εξακολουθεί να αποτελεί σοβαρό οικονομικό βάρος. Στη Γερμανία έκλεισαν τα πυρηνικά εργοστάσια, ενώ στην Ελλάδα η ταχεία ανάπτυξη των ΑΠΕ δεν συνοδεύτηκε εγκαίρως από ανάλογες δυνατότητες αποθήκευσης. Οι αιτίες και οι ευθύνες διαφέρουν από χώρα σε χώρα. Για τον πολίτη όμως το αποτέλεσμα αποτυπώνεται στον λογαριασμό. Πληρώνει ακριβά και αυτό μπορεί να μετατραπεί σε ψήφο διαμαρτυρίας.
Ανάλογες τάσεις ενδέχεται να εμφανιστούν τόσο στις εθνικές όσο και στις αυτοδιοικητικές εκλογές στη Ελλάδα. Η Πελοπόννησος και η Μεσσηνία δύσκολα θα μείνουν ανεπηρέαστες από ένα ευρύτερο κλίμα αμφισβήτησης των παραδοσιακών διαχειριστών της εξουσίας. Το αν η σημερινή δυσαρέσκεια θα οδηγήσει σε μόνιμη αλλαγή του πολιτικού χάρτη μένει να αποδειχθεί. Και ακόμη περισσότερο μένει να κριθούν στην πράξη όσοι διεκδικούν να αντικαταστήσουν τις παλιές πολιτικές δυνάμεις.
σσ: Η φωτογραφία είναι προϊόν τεχνητής νοημοσύνης
