Η διαδρομή της παραγωγής ξεκίνησε από τα καραβάνια με τα εξωτικά μπαχαρικά και τα μετάξια, αγαθά σπάνια που ταξίδευαν αυτούσια από την άκρη της γης. Περάσαμε στην κλασική βιομηχανική επανάσταση, όπου οι μητροπόλεις άρπαζαν πρώτες ύλες, έβαζαν μπρος τα φουγάρα και πουλούσαν πίσω ακριβά εργοστασιακά προϊόντα. Φτάσαμε στην παγκοσμιοποίηση, με τα εργοστάσια να μετακομίζουν δίπλα στα φθηνά εργατικά χέρια και στα κοιτάσματα για να εξάγουν έτοιμα καταναλωτικά αγαθά. Σήμερα ο πλανήτης συζητά για ψηφιακά δίκτυα, τρισδιάστατους εκτυπωτές, μικρές ευέλικτες μονάδες και καταναλωτές που κατεβάζουν ψηφιακά σχέδια και παράγουν μόνοι τους τα αναγκαία αντικείμενα.
Εδώ, όμως, οι τοπικοί φωστήρες συνεχίζουν τα αναπτυξιακά τους παραληρήματα με συνταγές του 1950. Ειδικά στον αγροτοδιατροφικό τομέα το δράμα μετατρέπεται σε κωμωδία. Επί δεκαετίες φορτώνουμε το ελαιόλαδο χύμα για την Ιταλία και μετά ανακαλύπτουμε έκπληκτοι ότι οι Ιταλοί κερδίζουν περισσότερα επειδή ξέρουν να το τυποποιούν, να το μετατρέπουν σε επώνυμο προϊόν και να το πουλούν στον καταναλωτή. Και ποια λύση ανακαλύπτουμε κάθε τόσο; Ένα μεγάλο συσκευαστήριο. Μια τεράστια μονάδα. Μια βιομηχανική ζώνη. Φυσικά με κρατική χρηματοδότηση και, ει δυνατόν, με κάποιον επενδυτήσωτήρα.
Μόνο που ο κόσμος έχει φύγει από εκεί. Η αξία σήμερα βρίσκεται στην ταυτότητα, στην ιχνηλασιμότητα, στην πιστοποιημένη ποιότητα, στα δεδομένα και στην απευθείας σχέση με τον καταναλωτή. Ένα μικρό ελαιοτριβείο ή τυποποιητήριο μπορεί πλέον να γνωρίζει κάθε παρτίδα μέχρι το χωράφι και να πουλά ένα διαφορετικό προϊόν στο Βερολίνο, στο Λονδίνο ή στη Νέα Υόρκη. Το ίδιο ισχύει για τα σύκα, τις πατάτες και κάθε άλλο προϊόν.
Εμείς, όμως, εξακολουθούμε να ονειρευόμαστε αποθήκες, γραμμές παραγωγής και φαραωνικές εγκαταστάσεις που χρειάζονται επιδοτήσεις για να κατασκευαστούν και συνήθως νέες επιδοτήσεις για να επιβιώσουν. Και μετά οργανώνουμε ημερίδες για την «προστιθέμενη αξία». Ο κόσμος συζητά για αποκεντρωμένη παραγωγή, αυτοματισμούς και δεδομένα. Στη Μεσσηνία συζητάμε ακόμη για μπετόν, τόνους και επιδοτήσεις. Δεν έχουμε έλλειμμα παραγωγικών δυνατοτήτων. Έχουμε πλεόνασμα ιδεών του προηγούμενου αιώνα.
