Το πρόβλημα δεν είναι τα ακριβά ενοίκια, αλλά οι χαμηλοί μισθοί. Όσο αυτό δεν γίνεται κοινός τόπος, η συζήτηση για το στεγαστικό θα θυμίζει τον σκύλο που κυνηγά την ουρά του. Με τις τιμές κατασκευής ή απόκτησης ενός ακινήτου στα σημερινά επίπεδα, το πρόβλημα δεν πρόκειται να λυθεί. Όσο το διαθέσιμο εισόδημα δεν επιτρέπει να ενοικιάσει κάποιος σε αυτές τις τιμές ούτε να πάρει στεγαστικό δάνειο για να αγοράσει σπίτι, όπως γινόταν πριν από την κρίση, το πρόβλημα δεν πρόκειται να αντιμετωπισθεί.
Οι οπαδοί των ρυθμίσεων και των απαγορεύσεων προφανώς και θα κάνουν μια τρύπα στο νερό, γιατί σε μια ελεύθερη αγορά κανένας δεν πρόκειται να επιβάλει στον ιδιοκτήτη ενός σπιτιού πώς και με ποιο τρόπο θα το αξιοποιήσει. Οι ρυθμίσεις το πιθανότερο που θα πετύχουν είναι να φύγουν και άλλα ακίνητα από την αγορά και να φτάσουμε έτσι σε ακόμα υψηλότερα ενοίκια. Το να στοχοποιείται, έτσι, η βραχυχρόνια μίσθωση ή να νομίζουν κάποιοι ότι με τη θέσπιση πλαφόν θα επιτύχουν φθηνή στέγη για τον λαό, το πιθανότερο είναι να τινάξουν τα πάντα στον αέρα, αφαιρώντας εισόδημα και δουλειές από την οικονομία.
Η καρδιά του προβλήματος στο στεγαστικό είναι η έλλειψη σπιτιών —νέων και παλιών— από την αγορά. Το κατασκευαστικό κόστος έχει εκτοξευτεί και έχει καταστήσει ασύμφορη την επιλογή της επένδυσης σε ακίνητα. Η απόσβεση για κάποιον που θα επενδύσει στην κατασκευή, ανακαίνιση ή την αγορά ενός ακινήτου, ακόμα και με τα σημερινά υψηλά ενοίκια, τοποθετείται σε μεγάλο βάθος χρόνου και δεν αποτελεί δελεαστική επιλογή. Σε αυτή την πραγματικότητα, αν προστεθεί η δυσχέρεια της χρηματοδότησης ακινήτων από τις τράπεζες και τα ιδιαίτερα υψηλά επιτόκια, συμπληρώνεται η εικόνα της έλλειψης ακινήτων από την αγορά. Τα νέα για ενοικίαση σπίτια είναι λιγότερα από αυτά που χρειάζεται η αγορά για να ισορροπήσει, ενώ πολλά παλιά μένουν κλειστά, γιατί δεν υπάρχει η δυνατότητα χρηματοδότησης της ανακαίνισής τους για να μπουν στην αγορά. Σε όλο αυτό, αν μπει και η παράμετρος των στρατηγικά κακοπληρωτών ενοικιαστών, διαμορφώνεται η συνολική εικόνα της συγκεκριμένης αγοράς.
Η συντριπτική πλειοψηφία των εργαζομένων δυσκολεύεται να ενοικιάσει μια αξιοπρεπή κατοικία και αυτό είναι ένα αναμφισβήτητο γεγονός. Η αγορά ακινήτων βρίσκεται σε ανισορροπία σε σχέση με τους μισθούς και αυτό είναι το πραγματικό πρόβλημα, το οποίο χρειάζεται να συζητηθεί και να αντιμετωπιστεί. Στη χώρα συνηθίζουμε όμως να μιλάμε για όλα τα άλλα και να εφευρίσκουμε «εύκολους» εχθρούς, για να μην ομολογήσουμε ότι με αυτά τα εισοδήματα δεν μπορεί να υπάρξει αξιοπρεπής διαβίωση —και αυτό είναι που πρέπει να αλλάξει, και μάλιστα άμεσα.
panagopg@gmail.com
