Τα όσα αποκαλύπτονται στην υπόθεση της Μεταμόρφωσης δείχνουν ότι τα πράγματα στις μικρές αγροτικές κοινωνίες δεν είναι πάντα εύκολα. Υπάρχουν ζητήματα τόσο ως προς την οργάνωση και διαχείριση αγαθών -όπως το νερό - αλλά και η δράση διαφόρων ομάδων που με τον ένα ή τον άλλο τρόπο ασκούν επιρροή και εξουσία στα χωριά. Στο δικαστήριο προφανώς θα αποδειχθεί η βασιμότητα των κατηγοριών στη συγκεκριμένη υπόθεση, αλλά το μοτίβο που αποκαλύπτεται έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον.
Έχουμε πολλές φορές αναφερθεί στο δημογραφικό πρόβλημα, το οποίο έχει αφήσει βαρύ το αποτύπωμά του στη μεσσηνιακή ύπαιθρο. Στα χωριά ζουν και δραστηριοποιούνται ελάχιστοι πλέον που βρίσκονται σε παραγωγική ηλικία, και αυτό από μόνο του τους καθιστά απολύτως αναγκαίους και, με έναν τρόπο, κυρίαρχους. Είναι αυτοί που κρατούν ζωντανές τις καλλιέργειες όσων λειτουργούν από απόσταση και καθαρίζουν μια σειρά από ζητήματα που αφορούν την άρδευση, τα ραντίσματα, τα συνεργεία στο μάζεμα και μια σειρά από άλλα ζητήματα που τίθενται.
Είναι επιπρόσθετα αυτοί που κάνουν και το πολιτικό παιχνίδι σε τοπικό επίπεδο, μοιράζοντας ψηφοδέλτια για τον βουλευτή και τον ισχυρό παράγοντα, αλλά θέτοντας και υποψηφιότητα για τις εκλογές, μιας και αποτελούν και τους βασικούς ρυθμιστές στο αυτοδιοικητικό επίπεδο. Η δύναμη που έχουν, λόγω του ρόλου τους στην τοπική οικονομία, τους καθιστά πολλές φορές αναντικατάστατους. Ποιος δεν θα ψηφίσει αυτόν που του κάνει τις δουλειές; Με το αζημίωτο βέβαια, αλλά αν δεν υπάρχει, θα μείνουν έρημα τα κτήματα.
Σε ένα τέτοιο περιβάλλον είναι απολύτως λογικό σε κάποιες περιπτώσεις η κατάσταση να ξεφεύγει. Η κυριαρχία δημιουργεί αλαζονικές αντιλήψεις και η αμφισβήτηση της εξουσίας οδηγεί σε ακραίες συμπεριφορές. Οι τοπικοί μικροπόλεμοι καταλήγουν σε συγκρούσεις και ενέργειες που προκαλούν έκπληξη σε όσους δεν ξέρουν τον τρόπο λειτουργίας των τοπικών συστημάτων.
Τα χωριά και οι κοινωνίες τους ποτέ δεν ήταν εύκολες. Όσοι νομίζουν ότι κυριαρχούσε η αλληλεγγύη και η φιλικότητα, προφανώς διαβάζουν πολλά παραμύθια. Οι αγροτικές κοινωνίες ήταν πάντα ανταγωνιστικές και αρκετά σκληρές. Τα χωριά δεν άδειασαν τυχαία μετά τον εμφύλιο, και η επιλογή των νέων να μην κατοικήσουν σε αυτά για να αποκτήσουν μια υγιή κοινωνικότητα είναι μια απολύτως εξηγήσιμη και λογική επιλογή. Ο επανασχεδιασμός της λειτουργίας του αγροτικού χώρου και των οικισμών είναι ένα δύσκολο ζήτημα που κανένας δεν θέλει να πιάσει. Προτιμούμε όλοι την εύκολη εξιδανίκευση ενός παρελθόντος που δεν υπήρχε και το αντάμωμα στο όνομα μιας δήθεν παράδοσης με φιλοφρονήσεις και καλά λόγια, που θα σβήσουν μαζί με τα φώτα του πανηγυριού.

panagopg@gmail.com