Η αποζημίωση των 79,3 εκ. ευρώ στην κατασκευάστρια εταιρεία του δρόμου Καλαμάτα – Ριζόμυλος – Πύλος – Μεθώνη, λόγω της καθυστέρησης από την πλευρά του δημοσίου να ολοκληρώσει έγκαιρα τις απαλλοτριώσεις, έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις. Οι πολίτες μπορεί να μην κατανοούν τις λεπτομέρειες των συμβάσεων και όλα τα υπόλοιπα, αντιλαμβάνονται όμως ότι για κάποιους υπάρχουν λεφτά, ενώ για τους υπόλοιπους… δεν το επιτρέπουν τα δημοσιονομικά!
 
Το να δίνει το δημόσιο αποζημίωση για λάθη και παραλείψεις του δεν είναι κακό, αυτό όμως πρέπει να συμβαίνει σε όλες τις περιπτώσεις και όχι επιλεκτικά. Επιπρόσθετα, οι αποζημιώσεις θα πρέπει να συνδέονται και με την αναζήτηση ευθυνών. Όταν κάτι δημιουργεί αξιώσεις και οδηγεί σε αποζημιώσεις, σημαίνει ότι κάτι δεν λειτούργησε σωστά. Φταίει η σύμβαση που υπογράφηκε; Ποιος τη συνέταξε και ποιος δεν εκτίμησε σωστά τα πραγματικά δεδομένα; Φταίει κάποιος που δεν έτρεξε τις απαλλοτριώσεις; Υπήρχε ελλιπής μελετητική προετοιμασία και ασάφεια στα ακίνητα που έπρεπε να απαλλοτριωθούν; Θα πρέπει, δηλαδή, να διερευνάται σε βάθος το τι ακριβώς συνέβη και να καταλογίζονται ευθύνες. Δεν μπορεί να υπάρχουν αστοχίες αυτού του μεγέθους και να μην ευθύνεται κανένας.
 
Επιπρόσθετα –και επειδή κάποια πράγματα δεν είναι κατανοητά– αν το δημόσιο γνώριζε ότι θα δώσει εκατομμύρια στην κατασκευάστρια εταιρεία, γιατί δεν πλήρωνε κάτι παραπάνω στις απαλλοτριώσεις των ιδιοκτησιών για να επιταχυνθεί η διαδικασία; Εδώ προφανώς ισχύει το «ακριβοί στα πίτουρα και φτηνοί στο αλεύρι». Εκτός και αν είναι επιλογή η αποζημίωση στην εταιρεία για την καθυστέρηση και όχι η οικονομική ικανοποίηση των ιδιοκτητών γης από την οποία περνά ο δρόμος. Θα είχε πραγματικά ενδιαφέρον να μελετηθεί πόσα χρήματα χρειάζονταν για να δώσουν άμεσα οι ιδιοκτήτες τα ακίνητά τους και πόσο τελικά στοίχισε η καθυστέρηση.
 
Η παραγωγή δημοσίων έργων στη χώρα είναι μια από τις μεγάλες πληγές του ελληνικού κράτους. Τα έργα καθυστερούν και κοστίζουν πολύ ακριβά. Το πολιτικό σύστημα της χώρας δεν έχει καταφέρει –γιατί δεν θέλει ή γιατί δεν μπορεί– να δημιουργήσει ένα πλαίσιο που θα είναι βασικά αποτελεσματικό. Με απλές και καθαρές διαδικασίες, με αρχή, μέση και τέλος, που θα εξασφαλίζουν διαφάνεια, οικονομικότητα και, το βασικότερο, αποτελεσματικότητα. Κατά καιρούς έχουν γίνει διάφορες προσπάθειες, πολλές από τις οποίες ήταν καλών προθέσεων και κάποιες βελτίωσαν ορισμένα πράγματα, αλλά στη γενική εικόνα τα πράγματα παραμένουν προβληματικά.
 
Στη Μεσσηνία αυτή τη στιγμή υπάρχει πληθώρα έργων που λιμνάζουν, χωρίς κανείς στην κυριολεξία να μπορεί να κάνει τίποτα. Ο αγωγός μεταφοράς νερού Φ800 από το Πήδημα στην Καλαμάτα κατασκευάζεται μέτρο-μέτρο και σέρνεται επί σειρά ετών, περιμένοντας σωλήνες από την Κίνα! Το οδικό τμήμα Τζάνε – Καλαμάκι έχει ξεπεράσει τη δεκαετία και έχει στοιχίσει εκατομμύρια πάνω από τον αρχικό του προϋπολογισμό. Το Γαργαλιάνοι – Φιλιατρά έχει μείνει χωρίς τις μεγάλες γέφυρες! Το Μεσσήνη – Λάμπαινα περιμένει κάποια χρόνια να ολοκληρωθούν οι απαλλοτριώσεις, ενώ το Φιλιατρινό Φράγμα έγινε μεν, αλλά θα περάσει δεκαετία από την κατασκευή του και νερό ακόμα δεν θα έχει φτάσει στις καλλιέργειες!
 
Το Καλαμάτα – Ριζόμυλος – Πύλος – Μεθώνη το τελευταίο διάστημα φαίνεται να πηγαίνει με αργό ρυθμό και σίγουρα κατώτερο των προσδοκιών που είχαν δημιουργηθεί για επιτάχυνση μέσα στο καλοκαίρι –ίσως γιατί περίμεναν τα χρήματα της αποζημίωσης. Πιθανολογείται, μάλιστα, βάσιμα ότι επειδή δεν έχουν κλείσει διάφορα ζητήματα σε απαλλοτριώσεις και μελέτες –με σημαντικότερο το ζήτημα της σύνδεσης του δρόμου στον κόμβο Ζαφείρη στο Ασπρόχωμα– θα έχουμε νέες χρονικές καθυστερήσεις αλλά και νέες αξιώσεις αποζημιώσεων.
 
Η κατάσταση που έχει διαμορφωθεί τόσο στη Μεσσηνία όσο και συνολικά στη χώρα από την αδυναμία έγκαιρης υλοποίησης των έργων που χρηματοδοτούνται από εθνικούς και ευρωπαϊκούς πόρους είναι απελπιστική. Έχει ήδη φανεί ότι οι πόροι του Ταμείου Ανάκαμψης, με τους οποίους υπήρχε η φιλοδοξία να αλλάξει το παραγωγικό μοντέλο της χώρας και να λειτουργήσουν πολλαπλασιαστικά για τη μελλοντική ανάπτυξη της οικονομίας, έπεσαν θύματα των διαχρονικών αδυναμιών.
 
Οι πόροι σπαταλήθηκαν και εκφράζονται πλέον φόβοι ότι τα επόμενα χρόνια θα φρενάρει δραματικά η οικονομική ανάπτυξη της χώρας. Τα χειρότερα είναι, δηλαδή, μπροστά, με τους πολίτες απελπισμένους και το πολιτικό σύστημα αδύναμο να δώσει μια οραματική πνοή που θα εμπνεύσει και θα κινητοποιήσει την κοινωνία. Σήμερα μετράμε αποζημιώσεις, αύριο θα μετράμε αποχωρήσεις νέων από την Ελλάδα, που θα ψάχνουν το μέλλον τους σε κανονικές χώρες με διαφάνεια, αξιοκρατία και προοπτική.
 
panagopg@gmail.com