Αγνοούν επιδεικτικά την ανάγκη εκμηχάνισης της συγκομιδής, την οποία θα αναλύσουμε προσεχώς, αλλά κυρίως προσπερνούν τις δομικές αλλαγές στην καταναλωτική συμπεριφορά. Αυτές ακριβώς οι αλλαγές απειλούν σήμερα να εξορίσουν το προϊόν από τα ελληνικά νοικοκυριά, όσο κι αν κάποιοι αρνούνται πεισματικά τις επενδύσεις και την οργανωμένη αγορά.
Ο μέσος Έλληνας καταναλωτής έμαθε το ελαιόλαδο από τον παραδοσιακό ντενεκέ. Η τσέπη του σπάνια σήκωνε την αγορά τυποποιημένου προϊόντος. Ο κυρ Νώντας, που έφυγε κάποτε για την Αθήνα, διατήρησε τα ελαιπερίβολα στο χωριό και διακινούσε την παραγωγή στην παράλληλη αγορά. Όλοι δήλωναν ικανοποιημένοι. Το αφορολόγητο εισόδημα κρατούσε ζωντανή την καλλιέργεια και ο αστός αγόραζε φθηνότερο λάδι.
Τα στοιχεία της διεθνούς αγοράς επιβεβαιώνουν το μέγεθος αυτής της ιδιότυπης κατανάλωσης. Η Ελλάδα φιγουράρει σταθερά στην πρώτη θέση παγκοσμίως, με 12 κιλά ανά κάτοικο το χρόνο, δηλαδή περίπου δύο κουταλιές της σούπας την ημέρα. Την ίδια ώρα, η Ισπανία περιορίζεται στα 9 κιλά και η Ιταλία στα 8 κιλά ετησίως. Η ειδοποιός διαφορά κρύβεται στην προστιθέμενη αξία. Στην Ελλάδα τυποποιείται μόλις το ένα τρίτο της παραγωγής, όταν στην Ισπανία το ποσοστό προσεγγίζει το 85% και στην Ιταλία ξεπερνά το 90%.
Σήμερα, τα εγγόνια του κυρ Νώντα αφήνουν τα ελαιoπερίβολα σε σέμπρους, οι οποίοι λεηλατούν το εισόδημα και στέλνουν στην πρωτεύουσα ελάχιστους ντενεκέδες για τις βασικές ανάγκες. Η νέα γενιά δεν διαθέτει καμία όρεξη να διακινήσει το λάδι πόρτα πόρτα, όπως έκανε ο παππούς. Οι καταναλωτές στρέφονται πλέον σε υποκατάστατα. Τα περισσότερα νοικοκυριά αγοράζουν εξαιρετικά παρθένο ελαιόλαδο μόνο για τη σαλάτα, ενώ χρησιμοποιούν σπορέλαια για το μαγείρεμα. Παράλληλα, η κυριαρχία του delivery περιορίζει δραματικά την οικιακή κουζίνα. Αυτές οι αλλαγές στην καθημερινότητα θα κορυφωθούν τα επόμενα χρόνια. Η άρνηση των επενδύσεων στην τυποποίηση και η εμμονή στον ντενεκέ οδηγούν μαθηματικά στην εγκατάλειψη της ελαιοκαλλιέργειας, καθώς η παραγωγή χωρίς την παράλληλη αγορά καθίσταται πλέον εντελώς ασύμφορη.
