«Οταν ήμουν παιδί πηγαίναμε με το γάιδαρο και πουλούσαμε ξύλα στα Λαγκάδια της Αρκαδίας», έλεγε ο πατέρας μου κάθε φορά που τον μάλωνα επειδή έβαζε φωτιά το χειμώνα στο λόγγο για να φτιάξει αντιπυρική ζώνη γύρω από τους ελαιώνες στη Μεσσηνία.
«Τώρα», συνέχιζε στα τέλη του περασμένου αιώνα, «το δάσος έχει φτάσει μέσα στα σπίτια. Αν το αφήσουμε, θα κάψει όχι μόνο τα κτήματα, αλλά και το χωριό». Εγώ, ως γνήσιο παιδί της πόλης που μεγάλωσε με τη βεβαιότητα ότι η φωτιά κάνει μόνο κακό, αδυνατούσα να αντιληφθώ τις τεράστιες αλλαγές που είχαν συντελεστεί από τις αρχές του 20ού αιώνα, όταν ο πατέρας μου πουλούσε ξύλα στα Λαγκάδια. Δεν καταλάβαινα καν τις μεταβολές των τελευταίων δεκαετιών, που είχαν ως αποτέλεσμα να πολλαπλασιαστεί η καύσιμη ύλη.
Χρειάστηκε να περάσουν πολλά χρόνια για να συνειδητοποιήσω ότι οι φωτιές βρίσκουν πλέον τροφή παντού και γι’ αυτό μετατρέπονται σε μεγαπυρκαγιές. Χρειάστηκε να δω τα καλλιεργούμενα κτήματα να λογγώνουν, για να καταλάβω τη χρησιμότητα των ελεγχόμενων χειμερινών πυρκαγιών. Χρειάστηκε να κατανοήσω ότι, αν πιάσει φωτιά σήμερα, οι ελιές και τα σπίτια θα καούν επειδή δεν υπάρχει καμία αντιπυρική ζώνη γύρω από τα χωριά και τα χωράφια. Χρειάστηκε, επίσης, να κάνω πολλά ρεπορτάζ στο πεδίο για να διαπιστώσω το αυτονόητο: οι φωτιές δεν σβήνουν όσο βρίσκουν καύσιμη ύλη και πνέουν άνεμοι πάνω από 6-7 μποφόρ.
Στην Ελλάδα, η καύσιμη ύλη έχει γιγαντωθεί, καθώς η ζωή στην ύπαιθρο συρρικνώθηκε και η υπαίθρια κτηνοτροφία σχεδόν εξαφανίστηκε. Όταν λοιπόν προσπαθούσα να τα εξηγήσω αυτά στους αστούς, όπως μου τα έλεγε ο πατέρας μου, με κοίταζαν με απορία, σαν να τους έλεγα ιστορίες από άλλους αιώνες. Αδυνατούσαν να αντιληφθούν ότι η αλλαγή του τρόπου ζωής και της παραγωγικής διαδικασίας δεν μεταβάλλει απλώς τα προϊόντα και το εισόδημα, αλλά ανατρέπει όλες τις ισορροπίες στο περιβάλλον. Χρειάστηκε να καούν φέτος εκατοντάδες χιλιάδες στρέμματα στη Γαλλία και την Ισπανία για να διαβάσουμε επιτέλους στον Τύπο για τη συσσώρευση της καύσιμης ύλης. Τώρα και οι κάτοικοι των πόλεων αρχίζουν να συνειδητοποιούν ότι οι μεγαπυρκαγιές δεν σβήνουν με αεροπλάνα, τα οποία σταματούν να πετούν όταν οι άνεμοι ενισχύονται.
Δεν γνωρίζω αν στο μέλλον η Πυροσβεστική θα βάζει ελεγχόμενες φωτιές το χειμώνα για να δημιουργήσει αντιπυρικές ζώνες. Είμαι όμως απολύτως βέβαιος ότι οι αντιπυρικές ζώνες που σχηματίζονται το χειμώνα με φωτιά είναι ασύγκριτα φθηνότερες και πιο αποδοτικές από εκείνες που ανοίγουν οι μπουλντόζες και τις οποίες πληρώνουμε εκατομμύρια.
Το ποιος θα αναλάβει να βάλει αυτές τις φωτιές το χειμώνα είναι μια άλλη συζήτηση.
lathanasis@gmail.com
