Από τη μία πλευρά, η τεχνολογική εξέλιξη και κυρίως η τεχνητή νοημοσύνη αυξάνουν με πρωτοφανή ταχύτητα την παραγωγικότητα. Από την άλλη, η γήρανση και η συρρίκνωση του πληθυσμού περιορίζουν το διαθέσιμο εργατικό δυναμικό. Κανείς δεν γνωρίζει σήμερα ποια από αυτές τις δύο τάσεις θα αποδειχθεί ισχυρότερη.
Στη Μεσσηνία το πρόβλημα είναι ακόμα μεγαλύτερο. Ο φυσικός πληθυσμός μειώνεται, καθώς οι θάνατοι είναι σταθερά περισσότεροι από τις γεννήσεις, ενώ ταυτόχρονα πολλοί νέοι αναζητούν εργασία και καλύτερες προοπτικές σε άλλες περιοχές ή στο εξωτερικό. Παράλληλα, μεγάλο μέρος της τοπικής οικονομίας στηρίζεται σε μικρές επιχειρήσεις, οι οποίες δυσκολεύονται να αξιοποιήσουν τις νέες τεχνολογίες με την ίδια ταχύτητα που το κάνουν οι μεγάλοι όμιλοι. Έτσι δημιουργείται ένας πρόσθετος κίνδυνος διεύρυνσης της απόστασης ανάμεσα στις μικρές και τις μεγάλες επιχειρήσεις.
Όποιος επιχειρήσει σήμερα να προβλέψει πώς θα είναι η οικονομία και η καθημερινότητα σε δέκα χρόνια έχει πολλές πιθανότητες να διαψευστεί. Δεν γνωρίζουμε πού θα βρίσκεται τότε η τεχνητή νοημοσύνη, πόσο θα έχει προχωρήσει η ρομποτική και κυρίως πώς θα έχει οργανωθεί η παραγωγή. Οι αλλαγές είναι τόσο γρήγορες ώστε ακόμα και προβλέψεις λίγων ετών κινδυνεύουν να ξεπεραστούν από τις εξελίξεις. Αυτό βεβαίως δεν σημαίνει ότι σε δέκα χρόνια δεν θα υπάρχει εργασία ή ότι τα αγαθά θα παράγονται σχεδόν χωρίς ανθρώπινη συμμετοχή και θα μοιράζονται μέσω κάποιου καθολικού εισοδήματος. Σημαίνει όμως ότι πολλές από τις σημερινές δουλειές θα αλλάξουν δραματικά και ορισμένες θα εξαφανιστούν. Αυτό ήδη συμβαίνει. Εργασίες που πριν από λίγα χρόνια απαιτούσαν αρκετούς ανθρώπους εκτελούνται πλέον με λογισμικό και αυτοματισμούς.
Περισσότερες πιθανότητες να αντέξουν έχουν οι δραστηριότητες στις οποίες παραμένει απαραίτητη η ανθρώπινη παρουσία, η κρίση, η εμπιστοσύνη και η προσωπική επαφή. Κανείς όμως δεν μπορεί να γνωρίζει μέχρι πού θα φτάσει η ρομποτική και ποιες εργασίες θα μπορούν να εκτελούν τα ανθρωποειδή μηχανήματα σε μία ή δύο δεκαετίες. Το βέβαιο είναι ότι οι αλλαγές στην παραγωγή θα προκαλέσουν μεγάλες ανατροπές στην κοινωνία και τελικά στην πολιτική. Για αυτό και τα σημερινά κυβερνητικά προγράμματα που περιγράφουν με βεβαιότητα την οικονομία της επόμενης δεκαετίας έχουν μικρότερη αξία από όση πιστεύουν όσοι τα συντάσσουν. Άλλωστε η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί ήδη να γράψει μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα ένα εντυπωσιακό κυβερνητικό πρόγραμμα.
