Η δολοφονία μιας γυναίκας στην Καλαμάτα από τον σύζυγό της, ακριβώς δίπλα στο δωμάτιο όπου κοιμούνταν τα δύο ανήλικα παιδιά τους, συγκλονίζει την τοπική κοινωνία και το πανελλήνιο. Πρόκειται για μια τραγική ιστορία, στην οποία αποτυπώνεται μια σειρά από στερεότυπα που συγκροτούν την ελληνική κοινωνία.
Με το που βγήκε τη Δευτέρα το πρωί η τραγική είδηση στον αέρα, ξέσπασε στα social media ο γνωστός καυγάς για το αν πρόκειται για «ανθρωποκτονία», «τραγικό περιστατικό» ή «γυναικοκτονία». Η ανταλλαγή επιχειρημάτων, αλλά και ύβρεων, για το ποια λέξη θα πρέπει να χρησιμοποιηθεί ώστε να αποτυπωθεί το γεγονός, αποκάλυψε το μέγεθος της φόρτισης και των βεβαιοτήτων.
Η κυρίαρχη λογική της «πολιτικής ορθότητας» θεωρεί ότι σωστό είναι τα συγκεκριμένα εγκλήματα να μην ονομάζονται ως ανθρωποκτονίες αλλά ως γυναικοκτονίες, θεωρώντας ορθά ότι με τον τρόπο αυτό θα υπάρξει ιδιαίτερος στιγματισμός των συγκεκριμένων εγκληματικών ενεργειών, που θα οδηγήσει μακροπρόθεσμα στη μείωση αντίστοιχων πράξεων. Η προσέγγιση του ζητήματος από τη σκοπιά της απαξίωσης και του στιγματισμού του δράστη δεν είναι λάθος. Η απαξίωση της πράξης και ο στιγματισμός, φοβούμαστε όμως ότι δεν ενδιαφέρουν και πολύ κάποιον που φτάνει σε αυτή την ενέργεια. Είναι γνωστό, άλλωστε, ότι τα περισσότερα εγκλήματα αυτού του χαρακτήρα οδηγούνται σε αυτοκτονίες.
Υπάρχει σίγουρα ένα στερεότυπο στη σχέση άνδρα – γυναίκας που καθορίζει τις συγκεκριμένες συμπεριφορές, αλλά αυτό προφανώς και δεν έχει καμία σχέση με αυτό που συνέβαινε στη χώρα μερικές δεκαετίες πριν, όπου ο ρόλος της γυναίκας στο σπίτι και την κοινωνία ήταν δραματικά χειρότερος. Τα «εγκλήματα πάθους» ή «τιμής», όπως ονομάζονταν, ήταν σαφώς περισσότερα, ενώ η κακοποίηση, ψυχική και σωματική, ήταν απολύτως νομιμοποιημένη και επιβαλλόμενη. Από τότε έχουν γίνει άλματα. Προφανώς υπάρχουν ακόμα εστίες συμπεριφορών του παρελθόντος, ωστόσο οι υπερβολές δεν βοηθούν στο να οριστεί σωστά το πρόβλημα και στις πραγματικές του διαστάσεις.
Οι γυναικοκτονίες, όπως και κάθε ανθρωποκτονία, είναι επιλογές ανθρώπων που δεν μπορούν να διαχειριστούν τον ρόλο τους στο κοινωνικό περιβάλλον και, βεβαίως, πάσχουν από κάποιας μορφής ψυχική ασθένεια. Άνθρωποι οι οποίοι δεν δέχονται την αμφισβήτηση και είναι έτοιμοι να σκοτώσουν επειδή τους παραβίασες την προτεραιότητα στον δρόμο ή επειδή τους υποτίμησες και τους αγνόησες, είναι προφανές ότι θα κάνουν το ίδιο στο σπίτι τους και στην οικογένειά τους. Σε μια εποχή περίπλοκη σε όλα τα επίπεδα, οι εύκολοι αφορισμοί και η ανάγνωση των συμπεριφορών με τα εργαλεία του παρελθόντος δεν βοηθούν στην αντιμετώπιση προβλημάτων που έχουν να κάνουν κυρίως με τον ατομικισμό και τη μοναξιά. Το «εγώ» είναι το μεγάλο πρόβλημα και αυτό καθορίζει πράξεις και συμπεριφορές.
panagopg@gmail.com
