Η καταβολή αποζημιώσεων από το δημόσιο, τις περιφέρειες και τους δήμους σε εργολάβους προκαλούν αρνητική εντύπωση στην κοινή γνώμη. Αυτό συμβαίνει γιατί οι πολίτες βλέπουν δημόσια έργα να σέρνονται επί σειρά ετών και τους κατασκευαστές να αποζημιώνονται για την καθυστέρηση! Η ευθύνη για αυτή την κατάσταση δεν είναι προφανώς των κατασκευαστών, αλλά των κυβερνήσεων, οι οποίες έχουν θεσπίσει νόμους τους οποίους δεν μπορούν να εφαρμόσουν με τρόπο αποτελεσματικό και επωφελή για το δημόσιο συμφέρον.
Οι αποζημιώσεις έχουν να κάνουν με δύο μεγάλες κατηγορίες παραλείψεων. Η μία αφορά τις αποζημιώσεις λόγω καθυστέρησης στην έγκριση μελετών και την ολοκλήρωση των απαλλοτριώσεων. Το δημόσιο και οι αυτοδιοικητικοί φορείς υπογράφουν συμβάσεις με ρήτρες, ενώ δεν έχουν ολοκληρώσει τις διαδικασίες που θα δίνουν τη δυνατότητα να εξελιχθεί απρόσκοπτα η εκτέλεση του έργου. Ποιος ευθύνεται για την αποζημίωση; Προφανώς όχι ο κατασκευαστής, αλλά αυτός που δεν ολοκλήρωσε έγκαιρα τις διαδικασίες. Τώρα, γιατί υπογράφουν συμβάσεις όταν γνωρίζουν ότι δεν υπάρχει απόλυτη ετοιμότητα, αυτό είναι το ένα ζήτημα που προφανώς χρειάζεται εξέταση.
Το άλλο τεράστιο ζήτημα που εγείρει αιτήματα αποζημιώσεων έχει να κάνει με την πληρωμή των λογαριασμών. Ο νόμος προβλέπει ότι ο εργολάβος θα πρέπει να πληρωθεί εντός ενός μηνός από την κατάθεση του λογαριασμού του. Αυτό τις περισσότερες φορές - αν όχι όλες - είναι αδύνατον με βάση τις διαδικασίες που πρέπει οι υπηρεσίες να ακολουθήσουν. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να κηρύσσονται στάσεις των εργασιών με ευθύνη του δημοσίου και να αιτούνται υψηλότατες αποζημιώσεις, γιατί κάθονται μηχανήματα και εργαζόμενοι χωρίς να μπορούν να δουλέψουν λόγω έλλειψης χρηματοδότησης. Ερώτημα απλό και κρίσιμο, αφού όλοι γνωρίζουν ότι ο ένας μήνας δεν αρκεί, γιατί δεν αλλάζουν τον νόμο να τον κάνουν δύο ή και τρεις μήνες από την κατάθεση του τιμολογίου ή να γίνεται αυτόματα η πληρωμή, με μια χοντρική πιστοποίηση εργασιών και να ακολουθεί στη συνέχεια ο λεπτομερής έλεγχος μιας και το έργο παραμένει ανοικτό και δεν υπάρχει τελική εκκαθάριση;
Υπάρχουν τέλος τα έργα ΣΔΙΤ, τα οποία είχαν προβλέψει κυκλοφοριακούς φόρτους που καθιστούσαν την επένδυση βιώσιμη, και το δημόσιο δέχτηκε να καλύψει το κόστος πληρώνοντας τις διελεύσεις που δεν πραγματοποιούνται. Μια πρόβλεψη η οποία προφανώς έγινε σε άλλες οικονομικές συνθήκες και πρέπει να καταργηθεί στις νέες συμβάσεις παραχώρησης.
Με δύο λόγια, το νομοθετικό πλαίσιο είναι αυτό που ευνοεί και πριμοδοτεί τις αποζημιώσεις. Το επιχείρημα είναι ότι, αν οι διατάξεις αυτές καταργηθούν, θα αυξηθεί το κόστος των έργων, μιας και θα αυξηθεί το ρίσκο των κατασκευαστών. Οι διατάξεις θα ήταν σωστές αν υπήρχαν αντίστοιχες αποζημιώσεις από την πλευρά των κατασκευαστών σε περίπτωση καθυστερήσεων. Φαίνεται όμως πως το πλαίσιο είναι στημένο στη λογική «μονά-ζυγά δικά μας», σε βάρος του δημοσίου, δηλαδή των φορολογούμενων πολιτών, και αυτό προφανώς πρέπει να αλλάξει άμεσα.
panagopg@gmail.com
