Ουσιαστικά, το μόνο πράγμα που διασφαλίζουν απόλυτα είναι το αδιάβλητο της διαδικασίας, σε μια χώρα όπου οι πελατειακές σχέσεις κυριαρχούν, όχι μόνο μεταξύ πολιτικών και ψηφοφόρων, αλλά και σε κάθε πιθανή συναλλαγή συγγενών, συγχωριανών και ομοϊδεατών. Ο θεσμός υπηρέτησε με μεγάλη επιτυχία την ανοδική κοινωνική κινητικότητα, χωρίς ταυτόχρονα να αμφισβητήσει την κατεστημένη τάξη πραγμάτων. Βέβαια, η επιτυχία αυτή θα ήταν αμφίβολη χωρίς το παράλληλο εκπαιδευτικό σύστημα των φροντιστηρίων, καθώς το δημόσιο σχολείο αδυνατεί να διασφαλίσει από μόνο του ένα υψηλό επίπεδο γνώσεων. Όπως πάντα στην Ελλάδα, η υποκρισία περισσεύει: δημόσιοι εκπαιδευτικοί που συμπληρώνουν το εισόδημά τους με ιδιαίτερα μαθήματα φωνάζουν περισσότερο από όλους κατά της ιδιωτικής εκπαίδευσης.
Παράλληλα, ο ιστορικός του μέλλοντος δεν θα βρει επαρκή στοιχεία για τα ψυχολογικά δράματα των εξεταζομένων ή για τα ποσά που δαπανήθηκαν για θεραπείες. Ο Τύπος καταγράφει απλώς τους πρωτεύσαντες, χωρίς να αναρωτιέται πόσα χρήματα ξοδεύουν σε ψυχοφάρμακα όσοι αρίστευσαν στο παρελθόν, κουβαλώντας ανεπανόρθωτα τραύματα στην ψυχή τους.
Σε κάθε περίπτωση, ο θεσμός πνέει τα λοίσθια και αυτό το επιβεβαιώνουν οι αριθμοί. Σχεδόν 10.000 θέσεις στα ελληνικά Πανεπιστήμια μένουν κενές με τις βάσεις εισαγωγής του 2026. Από τις 62.329 διαθέσιμες θέσεις καλύφθηκαν οι 52.590, αφήνοντας 9.739 κενές (15,6% του συνόλου). Ορισμένα τμήματα υποδέχθηκαν ακόμη και μονοψήφιο αριθμό εισακτέων, επαναφέροντας στο προσκήνιο τη συζήτηση για τη βιωσιμότητά τους. Από τη μία βλέπουμε σχολές με υψηλή ζήτηση και από την άλλη τμήματα που δυσκολεύονται να προσελκύσουν φοιτητές. Ακόμη όμως και οι περιζήτητες σχολές προσφέρουν πλέον στους αποφοίτους αμοιβές μικρότερες από εκείνες των τεχνικών επαγγελμάτων. Πριν από μισό αιώνα, η μορφωτική ανοδική κινητικότητα ταυτιζόταν με την εισοδηματική. Γι' αυτό οι εργάτες και οι αγρότες έλεγαν στα παιδιά τους να σπουδάσουν για να μην πεινάσουν. Σήμερα, η σχέση αυτή έχει ανατραπεί πλήρως. Η Τεχνητή Νοημοσύνη απλώς θα βάλει την ταφόπλακα σε έναν θεσμό που δύσκολα θα αντικατασταθεί, χωρίς να διαταραχθεί η κατεστημένη τάξη πραγμάτων.
