Οι πολλές επαναλαμβανόμενες δημοσκοπήσεις, πέρα από την πρόθεση και την εκτίμηση ψήφου, έχουν κάποια ποιοτικά χαρακτηριστικά που παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον για όποιον δεν θέλει να «πέσει από τα σύννεφα» το βράδυ των εκλογών. Το σημαντικότερο και σχεδόν επαναλαμβανόμενο εύρημα, όπου συμπεριλαμβάνεται στο σχετικό ερωτηματολόγιο και βεβαίως παρουσιάζεται στο ευρύ κοινό, είναι αυτό του δείκτη αισιοδοξίας των πολιτών. Σχεδόν 7 στους 10 πολίτες δηλώνουν πως η χώρα κινείται προς τη λάθος κατεύθυνση. Αυτό το ποσοστό δεν αποτελεί απλώς μια πολιτική κριτική, αλλά μια συνολική αίσθηση απογοήτευσης. Το «δεν πάμε καλά» και το «εδώ δεν υπάρχει μέλλον, να διώξετε τα παιδιά σας από τη χώρα να σωθούν» είναι το τεράστιο πρόβλημα για την Ελλάδα και την προοπτική της.
Η έλλειψη αισιοδοξίας και προοπτικής στον αγροτικό τομέα τις περασμένες δεκαετίες άδειασε την ελληνική ύπαιθρο, έτσι ερήμωσαν τα χωριά της Μεσσηνίας. Το ίδιο συμβαίνει τώρα με τη χώρα. Όσοι θεωρούν - και σωστά - το δημογραφικό ως μεγαλύτερο πολιτικό, οικονομικό και κοινωνικό πρόβλημα της χώρας οφείλουν να γνωρίζουν ότι, αν δεν επανέλθει η αισιοδοξία στους πολίτες και δεν ανατραπεί η κυρίαρχη σήμερα αντίληψη για την προοπτική της, τα πράγματα θα επιδεινώνονται. Τα επιδόματα και οι ευχές δεν αντιμετωπίζουν την ακρίβεια, ενώ ανάπτυξη δεν επιτυγχάνεται με αναπλάσεις, προγραμματάκια και ωραία λόγια στα συνέδρια.
Η έλλειψη αισιοδοξίας είναι αυτή που καθορίζει τις πολιτικές εξελίξεις. Ένα σημαντικό μέρος των πολιτών, και κυρίως οι νέοι, δεν βλέπουν μέσα από τη συμμετοχή στις εκλογές, αλλά και συνολικά στο πολιτικό παιχνίδι, προοπτική. Δεν ελπίζουν δηλαδή ότι τα πράγματα στη χώρα μπορούν να αλλάξουν μέσα από την πολιτική και έχουν αφεθεί σε μια εύκολη, αφοριστική κριτική κατά πάντων, είτε απέχοντας είτε ψηφίζοντας «ό,τι να ’ναι» για αντίδραση και χαβαλέ.
Με την αποχή των νέων, δυναμικών τμημάτων του πληθυσμού από τα κοινά και τη δημοκρατική διαδικασία, είναι προφανές ότι δεν μπορεί να υπάρξει ουσιαστική αλλαγή σε κανέναν τομέα. Και βέβαια δεν υπάρχει κάτι πιο επικίνδυνο για το μέλλον μιας χώρας και των ανθρώπων της από το να αναζητούνται λύσεις εκτός πολιτικής και του προσωπικού της. Αν οι αλλαγές δεν γίνουν από πολιτικούς, τότε από ποιον θα γίνουν; Από τον στρατηγό ή από αυτόν που θα έρθει ως αντι-πολιτικός σωτήρας για να αναδειχθεί δυνάστης; Η ιστορία είναι γεμάτη από παρόμοιες με τη σημερινή στάσεις απέναντι στην πολιτική και τους πολιτικούς, και γνωρίζουμε σε όλες τις περιπτώσεις πού αυτό οδήγησε τις χώρες και τον κόσμο.
Η αποχή των νέων από τα κοινά έχει ταυτόχρονα ως αποτέλεσμα την ανακύκλωση προσώπων και την κυριαρχία της παλιάς φρουράς σε όλα τα επίπεδα. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο είναι απολύτως λογικό να μην μπορεί να αλλάξει το κλίμα απαισιοδοξίας που επικρατεί. Όσοι δεν αντέχουν τη στασιμότητα και την αναπαραγωγή των διαχρονικών παθογενειών, προφανώς και θα φύγουν από τη χώρα. Όσοι μένουν - αν δεν ανήκουν στο κλειστό σύστημα που τρέφεται από τις παθογένειες - έχουν ελάχιστες προσδοκίες, παραμένοντας αποκλεισμένοι και αδιάφοροι για τα πάντα.
Η χώρα δεν μπορεί προφανώς να συνεχίσει έτσι. Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι το κλίμα απαισιοδοξίας θα εκφραστεί στην κάλπη. Οι πολίτες φαίνεται πως επιλέγουν πολλές και διαφορετικές εκφράσεις, χωρίς να δίνουν ακόμη σαφές στίγμα και καθαρή εντολή. Τα πράγματα προφανώς θα ξεκαθαρίσουν τους επόμενους μήνες και το τελικό αποτέλεσμα θα κριθεί από τον βαθμό συμμετοχής στην κάλπη. Ο αριθμός των ψηφισάντων θα καθορίσει το τελικό εκλογικό αποτέλεσμα και θα προσδιορίσει τη νέα κυβερνητική συνεργασία που θα προκύψει.
Οι πολίτες έχουν ανάγκη να πιστέψουν ότι τα πράγματα μπορούν να βελτιωθούν. Η αισιοδοξία είναι απαραίτητη για τη χώρα, διαφορετικά δεν υπάρχει μέλλον. Το ποιο κόμμα θα βγει και το ποιος θα αναλάβει πρωθυπουργός, για να έχει περιεχόμενο και να αφορά τους πολίτες, θα πρέπει να σηματοδοτεί την αλλαγή του σημερινού κλίματος απαισιοδοξίας. Το λάθος που κάνουμε όλοι όσοι ασχολούμαστε με τα δημόσια πράγματα είναι ότι επικεντρωνόμαστε στα πρόσωπα και τα παραπολιτικά, ξεχνώντας ότι το κρίσιμο είναι η χώρα και η προοπτική της. Το ίδιο συμβαίνει και με τις τοπικές υποθέσεις.
Το κρίσιμο, λοιπόν, είναι να αναδειχθούν πολιτικές και πολιτικοί που θα δώσουν αισιοδοξία στους πολίτες και λόγο στους νέους ανθρώπους να μείνουν στη χώρα και στον τόπο τους, για να δημιουργήσουν ένα καλύτερο αύριο. Αν αυτά δεν αλλάξουν, δεν έχει καμία σημασία ούτε ποιο κόμμα θα βγει πρώτο ή δεύτερο, ούτε αν στη Μεσσηνία θα εκλεγεί ο τάδε βουλευτής ή ο δείνα δήμαρχος. Χωρίς αισιοδοξία δεν υπάρχει αύριο.

panagopg@gmail.com