Παρ’ όλα αυτά, οι πολίτες συχνά αγνοούν τα δεδομένα και τα αποτελέσματα των επιλογών τους, διεκδικώντας πάντοτε το ιδανικό. Δυσκολεύονται να αποδεχθούν ότι η βελτίωση του βιοτικού επιπέδου περνά μέσα από οδυνηρές αποφάσεις, οι οποίες όμως μπορούν να αποτρέψουν μεγαλύτερες καταστροφές.
Για να αποφύγουμε την ακαδημαϊκή θεωρητικολογία, ας ξεκαθαρίσουμε ότι κανείς δεν αμφισβητεί τις προθέσεις όσων οραματίζονται μια Μεσσηνία πλούσια, οικολογική και ανθρώπινη, με ζωντανά χωριά και πόλεις, χωρίς συγκρούσεις μεταξύ διαφορετικών πολιτισμών και, γιατί όχι, με περισσότερους νέους από συνταξιούχους. Το ερώτημα είναι πώς μπορούν να επιτευχθούν όλα αυτά με βάση τα πραγματικά δεδομένα. Και τα δεδομένα είναι συγκεκριμένα. Ο πληθυσμός μειώνεται, η τεχνολογία παραγωγής αλλάζει και μαζί της μεταβάλλονται οι οικονομικές και κοινωνικές ανάγκες.
Η Μεσσηνία του 20ού αιώνα αποτελεί πλέον μια νοσταλγική εικόνα. Επιστροφή στα πολυπληθή χωριά, στα αυτάρκη αγροτικά νοικοκυριά και στις οικονομικές δομές του παρελθόντος δεν υπάρχει. Η Πολιτεία οφείλει να αμβλύνει τις επιπτώσεις αυτής της μετάβασης, στηρίζοντας όσους πλήττονται περισσότερο. Οφείλει, για παράδειγμα, να εξασφαλίζει δωρεάν εξυπηρέτηση στους ηλικιωμένους που αδυνατούν να χρησιμοποιήσουν τις ψηφιακές υπηρεσίες. Παράλληλα, θα μπορούσε να παρέχει δωρεάν νερό, ηλεκτρικό ρεύμα και Ιντερνετ στους μόνιμους κατοίκους των ορεινών και ημιορεινών χωριών, ώστε να διατηρηθεί ένα ελάχιστο επίπεδο ζωής στους οικισμούς αυτούς.
Από εκεί και πέρα, η πραγματικότητα επιβάλλει δύσκολες επιλογές. Η Καλαμάτα είτε θα μεγαλώσει, απορροφώντας μέρος του πληθυσμού που εγκαταλείπει τα χωριά, είτε περισσότεροι Μεσσήνιοι θα αναζητήσουν το μέλλον τους στην Αττική. Όσοι επιδιώκουν να διατηρήσουν την Καλαμάτα στα σημερινά πληθυσμιακά της όρια και ταυτόχρονα να κρατήσουν ζωντανό κάθε χωριό, παραβλέπουν αυτή την πραγματικότητα. Οι μαξιμαλιστικές επιδιώξεις τους κινδυνεύουν να επιταχύνουν τη δημογραφική και οικονομική αποδυνάμωση της Μεσσηνίας. Οι καλές προθέσεις, όταν αγνοούν τα δεδομένα, μπορούν τελικά να προκαλέσουν μεγαλύτερη ζημιά ακόμη και από λανθασμένες αποφάσεις που λαμβάνονται στην προσπάθεια εκσυγχρονισμού των οικονομικών δομών.
