Η Πελοπόννησος βρίσκεται στις 30 φτωχότερες Περιφέρειες της Ε.Ε., ενώ η Μεσσηνία κάθε χρόνο γίνεται μικρότερη κατά 1.000 κατοίκους. Οι αριθμοί δείχνουν ότι ο «ευλογημένος τόπος» είναι φτωχός και συρρικνώνεται πληθυσμιακά, χωρίς να υπάρχει ορατή διέξοδος ανάκαμψης. Η Πελοπόννησος και η Μεσσηνία δεν ήταν βεβαίως πλούσιες περιοχές, τα πράγματα στο παρελθόν ήταν ακόμα χειρότερα. Άλλωστε, ο αγροτικός τομέας και μάλιστα στο πλαίσιο του μικρού κλήρου της περιοχής δεν μπορεί να δώσει παραπάνω εισοδήματα.
Το στοιχείο που επιδεινώνει την ήδη κακή κατάσταση είναι το δημογραφικό. Ο αγροτικός τομέας θέλει εργατικά χέρια, τα οποία πλέον δεν υπάρχουν, με αποτέλεσμα είτε να εγκαταλειφθούν οι καλλιέργειες είτε να γίνει «εισαγωγή» εποχικών εργατών. Σε αυτή την περίπτωση, το εισόδημα από τη μια μεριά θα μειωθεί και από την άλλη θα εξαχθεί εκτός της περιοχής αλλά και της χώρας. Με δυο λόγια, αν τα πράγματα παραμείνουν ως έχουν, η δημογραφική συρρίκνωση θα φέρει νέα μείωση εισοδημάτων τα επόμενα χρόνια.
Το ερώτημα είναι τι μπορεί να γίνει έτσι ώστε να φρενάρει η δημογραφική συρρίκνωση και να αυξηθεί το μέσο εισόδημα. Είναι προφανές ότι με βάση τα σημερινά παραγωγικά πρότυπα, η Μεσσηνία θα συνεχίσει να φτωχαίνει και να συρρικνώνεται πληθυσμιακά. Ο αγροτικός τομέας, στην κατάσταση που ήταν τα τελευταία 50 χρόνια και με τον τρόπο που εξακολουθεί να λειτουργεί, δεν μπορεί να συγκρατήσει πληθυσμό και να αυξήσει το εισόδημα. Στον δευτερογενή τομέα τα πράγματα είναι εξαιρετικά δύσκολα, γιατί απαιτούνται άμεσες ξένες επενδύσεις σε τομείς αιχμής κάτι που θεωρητικά θα μπορούσε να επιδιωχθεί, αλλά στην πράξη είναι δύσκολο να επιτευχθεί. Η μεταποίηση προϊόντων θα μπορούσε να ενισχυθεί, παίζοντας σημαντικό ρόλο στη δημιουργία συμπληρωματικών κυρίως θέσεων εργασίας.
Ο τομέας που δείχνει δυναμική και θα μπορούσε να συγκρατήσει πληθυσμό και να ενισχύσει το εισόδημα είναι βεβαίως ο τουρισμός. Η ανάπτυξη υποδομών, όπως το αεροδρόμιο και η ολοκλήρωση οδικών αξόνων, μπορεί αναμφίβολα να ενισχύσει το συγκεκριμένο προϊόν και να δώσει διέξοδο στους νέους της περιοχής. Η ενίσχυση επενδύσεων στον τουριστικό τομέα - οι οποίες εννοείται ότι θα σέβονται τα βασικά χαρακτηριστικά και τη φυσιογνωμία της περιοχής - είναι μια διέξοδος που μπορεί εφικτά να δώσει το απαραίτητο «οξυγόνο» για να παραμείνει ζωντανή η περιοχή τις επόμενες δεκαετίες. Η κατάσταση δεν είναι εύκολη, αλλά αν δεν δούμε με ρεαλισμό τις επιλογές, τα πράγματα θα γίνουν πολύ χειρότερα, και μάλιστα πολύ σύντομα.
panagopg@gmail.com
