Αν κάποιος επιχειρούσε σήμερα να σχεδιάσει την εικόνα του νομού στον επόμενο αιώνα, το πιθανότερο είναι πως θα κατέληγε μπροστά σε έναν λευκό πίνακα. Η αβεβαιότητα δεν είναι πλέον μια θεωρητική ανησυχία, αλλά η νέα πραγματικότητα.
Πριν από έναν αιώνα, η εικόνα ήταν ξεκάθαρη, αν και δύσκολη. Η Μεσσηνία αποτελούσε έναν αμιγώς αγροτικό νομό, με την Καλαμάτα να ξεχωρίζει ως το μοναδικό αστικό κέντρο. Η πόλη τότε δεν διέφερε πολύ από αντίστοιχες πόλεις του ευρωπαϊκού Νότου, όμως η απόσταση από την Κεντρική και τη Βόρεια Ευρώπη παρέμενε χαοτική. Η απουσία μεγάλων βιομηχανικών μονάδων στερούσε από την περιοχή τον αστικό εκσυγχρονισμό, περιορίζοντας τη δραστηριότητα στο εμπόριο και τη μεταποίηση αγροτικών προϊόντων. Όταν η σταφιδική κρίση διέλυσε αυτό το οικοδόμημα, η λύση δόθηκε με τον πιο επώδυνο τρόπο: τη μαζική μετανάστευση χιλιάδων Μεσσήνιων προς τις ΗΠΑ.
Στα τέλη του 20ού αιώνα, το σκηνικό άλλαξε, αλλά όχι απαραίτητα προς το καλύτερο στην οικονομική κλίμακα της χώρας. Η Μεσσηνία έχασε τη θέση που κατείχε, ενώ η ψαλίδα με τον ευρωπαϊκό Νότο άνοιξε επικίνδυνα. Μπορεί το βιοτικό επίπεδο να βελτιώθηκε σε σχέση με το παρελθόν, όμως αυτή η σύγκριση ήταν μια παγίδα, που απέκρυπτε τη διαρκώς αυξανόμενη απόσταση από τη σύγχρονη πραγματικότητα. Τότε ήταν που η Καλαμάτα και ο υπόλοιπος νομός άρχισαν να ψάχνουν τη νέα τους ταυτότητα, κάνοντας τα πρώτα, δειλά βήματα στον τουρισμό.
Σήμερα, στον 21ο αιώνα, οι αλλαγές τρέχουν πλέον χωρίς φρένο. Η οικονομική και δημογραφική κρίση διαμορφώνουν ένα τοπίο ερήμωσης. Η μεσσηνιακή ύπαιθρος αδειάζει με ρυθμούς που τρομάζουν και δεν είναι υπερβολή να προβλέψει κανείς πως σε λίγες δεκαετίες τα περισσότερα χωριά μας θα είναι ακατοίκητα. Η Καλαμάτα, παρά τη δική της ανάπτυξη, αδυνατεί να απορροφήσει αυτούς που εγκαταλείπουν τα χωριά. Το αποτέλεσμα; Μια νέα γενιά Μεσσήνιων παίρνει πάλι τον δρόμο της ξενιτιάς, αυτή τη φορά προς την Αττική και την υπόλοιπη Ευρώπη.
Την ίδια στιγμή, ο πρωτογενής τομέας παραμένει εγκλωβισμένος σε παθογένειες. Χιλιάδες στρέμματα εγκαταλείπονται κάθε χρόνο, καθώς ο εκσυγχρονισμός παραμένει ζητούμενο. Η μονοκαλλιέργεια της ελιάς έχει μετατραπεί σε ένα απλό συμπλήρωμα εισοδήματος για τους ντόπιους και τους ετεροδημότες της Αττικής, χωρίς να μπορεί να στηρίξει μια στιβαρή τοπική οικονομία. Μέσα σε αυτή την ομίχλη, κάθε πρόβλεψη για το μέλλον φαντάζει αδύνατη. Το μόνο που μένει σταθερό είναι η παράξενη σύγκλιση δύο δεικτών: οι προσδοκίες παραμένουν χαμηλές, την ώρα που ο δείκτης της αισιοδοξίας ακολουθεί την ίδια ακριβώς φθίνουσα πορεία. Το στοίχημα για τον επόμενο αιώνα δεν είναι πώς θα μοιάζουμε, αλλά αν θα υπάρχουμε με τους όρους που γνωρίζαμε.
