Στο επίκεντρο βρίσκεται η δόμηση στη ζώνη των 800 μέτρων γύρω από τους λεγόμενους στάσιμους οικισμούς, με βάση το ειδικό πολεοδομικό καθεστώς που θεσπίστηκε με το Προεδρικό Διάταγμα του 1982. Η συζήτηση για την ανάπτυξη κυρίως των παραθαλάσσιων οικισμών και την πιθανή αλλοίωση του χαρακτήρα της περιοχής έχει πολλές πλευρές. Εδώ θέλουμε να προσθέσουμε ένα στοιχείο που συχνά απουσιάζει από τον δημόσιο διάλογο.
Η Μάνη που γνωρίζουμε σήμερα είναι ήδη πολύ διαφορετική από τη Μάνη των προηγούμενων δεκαετιών. Η μεγάλη υποχώρηση της υπαίθριας κτηνοτροφίας και η εγκατάλειψη καλλιεργειών άλλαξαν δραστικά τις χρήσεις γης. Οι βοσκότοποι περιορίστηκαν, γεωργικές εκτάσεις εγκαταλείφθηκαν και η φυσική βλάστηση επεκτάθηκε. Τα στοιχεία των δασικών χαρτών δείχνουν ότι περίπου 25.000 στρέμματα μη δασικών εκτάσεων της Δυτικής Μάνης έχουν αποκτήσει δασικό χαρακτήρα. Σήμερα οι δασικές και δασωμένες εκτάσεις υπολογίζονται περίπου στα 264.000 στρέμματα, καλύπτοντας σχεδόν τα δύο τρίτα της έκτασης του Δήμου. Η μεταβολή έχει βαθιές κοινωνικές και οικονομικές αιτίες. Οι άνθρωποι εγκατέλειψαν δύσκολες και χαμηλής απόδοσης δραστηριότητες αναζητώντας καλύτερες συνθήκες ζωής. Παράλληλα μειώθηκε ο πληθυσμός και περιορίστηκε η ανθρώπινη παρουσία στην ύπαιθρο. Μαζί άλλαξε ολόκληρο το τοπίο. Εκεί όπου κυριαρχούσαν οι ξεροί βοσκότοποι, σήμερα εξαπλώνονται θάμνοι και δασική βλάστηση. Η νοσταλγική επιστροφή στη Μάνη περασμένων δεκαετιών είναι πρακτικά αδύνατη.
Εκείνο το τοπίο δημιουργήθηκε από συγκεκριμένες παραγωγικές δραστηριότητες και από ανθρώπους που ζούσαν και εργάζονταν στην ύπαιθρο. Το πραγματικό ερώτημα αφορά τη Μάνη των επόμενων δεκαετιών. Πόση ανάπτυξη μπορεί να αντέξει, πώς θα προστατεύσει τον ιδιαίτερο χαρακτήρα της και κυρίως πώς θα παραμείνει ζωντανή και κατοικημένη; Η διατήρηση του τοπίου προϋποθέτει ανθρώπινη παρουσία και δραστηριότητα. Η συνεχής εγκατάλειψη οδηγεί σε περαιτέρω δάσωση. Στόχος για τη Μάνη είναι να παραμείνει ένας ζωντανός τόπος και όχι να μετατραπεί σταδιακά σε μια απέραντη δασική έκταση.
