Μόνο που το παλιό αυτό αφήγημα χάνει διαρκώς ακροατές. Η συρρίκνωση των εκλογικών ποσοστών και της πολιτικής επιρροής μεγάλου μέρους της Αριστεράς συνδέεται, μεταξύ άλλων, με την αδυναμία της να περιγράψει πειστικά τη σύγχρονη πραγματικότητα. Ο μέσος πολίτης αντιλαμβάνεται ότι οι εκπρόσωποί της μάχονται με ανεμόμυλους, όπως ο Δον Κιχώτης, αναζητώντας έναν αντίπαλο που υπάρχει περισσότερο στα ιδεολογικά τους εγχειρίδια παρά στην οικονομική πραγματικότητα. Αυτή την αντίφαση φωτίζουν τα ιστορικά οικονομικά στοιχεία.
Από το 1960 οι δημόσιες δαπάνες στις ανεπτυγμένες οικονομίες αυξήθηκαν θεαματικά. Στις ΗΠΑ αντιστοιχούσαν στο 27,7% του ΑΕΠ το 1960, στο 33,7% το 1980 και στο 37% το 1990. Στο Ηνωμένο Βασίλειο αυξήθηκαν από 32,4% το 1960 σε 44,6% το 1980, πριν υποχωρήσουν στο 42,9% το 1990. Ακόμη και κατά τη δεκαετία του Ρίγκαν και της Θάτσερ, λοιπόν, το κράτος διατηρούσε ισχυρό οικονομικό ρόλο. Ανάλογη είναι η ιστορική εξέλιξη στην ηπειρωτική Ευρώπη. Στη Γαλλία οι δημόσιες δαπάνες αυξήθηκαν από 35,7% του ΑΕΠ το 1960 σε 50,4% το 1990 και στη Γερμανία από 32% σε 46%. Πρόκειται για μια γενικευμένη μεταπολεμική επέκταση του δημοσιονομικού ρόλου του κράτους. Η τάση αυτή αποτυπώνεται και στα νεότερα στοιχεία. Σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ, οι δημόσιες δαπάνες στις χώρες του οργανισμού αντιστοιχούσαν το 2023 στο 42,6% του ΑΕΠ. Το 2025 έφτασαν στο 37,6% στις ΗΠΑ, στο 43,5% στο Ηνωμένο Βασίλειο και στο 48,3% στην Ελλάδα, έναντι 48,2% στη χώρα μας το 2000.
Έπειτα από ένα τέταρτο του αιώνα υποτιθέμενης νεοφιλελεύθερης επέλασης, το ελληνικό κράτος εξακολουθεί να διαχειρίζεται σχεδόν το μισό ετήσιο εγχώριο προϊόν. Αναδεικνύεται έτσι η μεγάλη αντίφαση της συζήτησης. Οι ιδιωτικοποιήσεις δεν οδηγούν αναπόφευκτα σε μείωση του οικονομικού μεγέθους του κράτους. Το Δημόσιο μπορεί να αποσύρεται από την άμεση παραγωγή αγαθών και υπηρεσιών, διατηρώντας ή αυξάνοντας τις δαπάνες του για κοινωνικές παροχές, επιδοτήσεις και αγορές υπηρεσιών από ιδιώτες. Αλλάζει ρόλο, παραμένοντας ισχυρός χρηματοδότης, ρυθμιστής και αναδιανομέας πόρων. Βεβαίως, το μεγάλο κράτος δεν αποκλείει νεοφιλελεύθερες πολιτικές σε επιμέρους τομείς. Διαψεύδει, όμως, την απλουστευτική εικόνα της αδιάκοπης κρατικής συρρίκνωσης.
Η ελληνική Αριστερά προτιμά να πολεμά το φάντασμα του νεοφιλελευθερισμού επειδή δυσκολεύεται να απαντήσει στις πραγματικές προκλήσεις. Πώς θα μεταβάλει η τεχνητή νοημοσύνη την παραγωγή, την απασχόληση και την κατανομή του πλούτου; Πώς θα χρηματοδοτηθεί το ασφαλιστικό σύστημα με έναν πληθυσμό που γερνά και συρρικνώνεται; Πώς θα αυξηθεί η παραγωγικότητα ώστε να εξασφαλιστούν υψηλότεροι μισθοί και καλύτερες δημόσιες υπηρεσίες; Αυτά τα ερωτήματα θα καθορίσουν το μέλλον. Οι ιδεολογικές μάχες του περασμένου αιώνα προσφέρουν εύκολα συνθήματα και πρόσκαιρα χειροκροτήματα. Αφήνουν, όμως, αναπάντητα τα προβλήματα μιας κοινωνίας που ζητά αποτελέσματα. Και όσο η Αριστερά αποφεύγει αυτή τη συζήτηση, θα συνεχίζει να χάνει την εμπιστοσύνη των πολιτών.
