Οι τιμές του ελαιολάδου προκαλούν απογοήτευση στους ελαιοπαραγωγούς. Οι προβλέψεις για τιμές κάτω από 4 ευρώ το κιλό φαίνεται πως επιβεβαιώνονται, δημιουργώντας ένα ασφυκτικό πλαίσιο για το μέλλον της καλλιέργειας και το εισόδημα των παραγωγών. Το πόσο κάτω από τα 4 ευρώ θα βρεθεί το προϊόν και το πώς θα διαμορφωθεί το κόστος συγκομιδής θα κρίνουν φέτος το μέγεθος της μείωσης του εισοδήματος. Σε πολλές περιπτώσεις η συγκομιδή θα συνεπάγεται ακόμα και ζημιά, γεγονός που θα σηματοδοτήσει μια σειρά από εξελίξεις σε σχέση με την καλλιέργεια.
Η εξέλιξη αυτή δεν θα πρέπει να εκπλήσσει κανέναν. Τα σημάδια ήταν εδώ και καιρό εμφανή και οι πάντες γνώριζαν και είχαν προειδοποιηθεί. Οι περισσότεροι αναμασούσαν την καραμέλα των «παιχνιδιών των εμπόρων», χτίζοντας μια θεωρία συνωμοσίας γύρω από το προϊόν, στρεφόμενοι κατά όσων έλεγαν ότι τα πράγματα δεν εξελίσσονται καλά. Πρόκειται για τη γνωστή συμπεριφορά αυτού που κοιτάζει το δάκτυλο και όχι το φεγγάρι, θεωρώντας ότι είναι ο έξυπνος που δεν θα ξεγελαστεί!
Μια σημαντική μερίδα που έβλεπε ότι η κατάσταση δεν εξελίσσεται καλά περίμενε ή ζητούσε από το κράτος να λάβει μέτρα ενίσχυσης μέσα από μια «εθνική στρατηγική για το ελαιόλαδο». Έκανε δηλαδή ευχές που δεν επρόκειτο να εισακουστούν, γιατί κανείς επί της ουσίας δεν θέλει πραγματική στρατηγική για το ελαιόλαδο, αλλά συντήρηση της κατάστασης μέσα από επιδοματική πολιτική. Το σημειώνουμε αυτό γιατί ολοκληρωμένη στρατηγική, για να φέρει αποτελέσματα μακροχρόνια, σημαίνει μέτρα διαρθρωτικού χαρακτήρα, τα οποία και μόνο αν τα αναπτύξει κάποιος θα γίνει ο κακός χαμός.
Τα πράγματα στον τομέα του ελαιολάδου εξελίσσονται όπως και σε όλα τα μεγάλα ζητήματα στη χώρα. Τα πράγματα πρώτα οδηγούνται σε αδιέξοδο και μετά λαμβάνονται μέτρα με καθυστέρηση και εσπευσμένα, προκαλώντας τεράστια προβλήματα σε περιοχές και επαγγελματικές ομάδες. Το ίδιο φαίνεται ότι θα συμβεί και στο ελαιόλαδο, θα μείνουν τα πράγματα στην τύχη τους μέχρι η συντριπτική πλειοψηφία των μικροϊδιοκτητών να εγκαταλείψει την καλλιέργεια, και στη συνέχεια θα επιδοτηθεί η αγορά και η συγκέντρωσή της σε εταιρικά σχήματα ή νέους επαγγελματίες στον αγροτικό χώρο. Θα γίνει δηλαδή με καθυστέρηση αυτό που θα επέβαλε μια «εθνική στρατηγική» για το ελαιόλαδο και την οποία έχουν περιγράψει εκθέσεις και ειδικοί αλλά κανένας δεν θέλει να ακούσει.
Όπως έχουμε επανειλημμένα επισημάνει, ελαιοκαλλιέργεια στη Μεσσηνία με τιμές κάτω από 4 ευρώ το κιλό δεν πρόκειται να σταθεί. Όποιος γνωρίζει τα οικονομικά και δημογραφικά δεδομένα της Μεσσηνίας, γνωρίζει ότι μιλάμε για την μονοκαλλιέργεια της περιοχής και αντιλαμβάνεται ότι έρχεται τσουνάμι εξελίξεων. Το σοκ που θα υποστεί η Μεσσηνία και ειδικά η επαρχία της θα είναι άνευ προηγουμένου. Το σύνολο των οικονομικών δραστηριοτήτων σε περιοχές που δεν βρέχονται από θάλασσα θα καταρρεύσει. Όλα αυτά δεν είναι κάτι που έρχεται από το μέλλον, είναι μπροστά μας και θα εξελιχθούν άμεσα.
Στο σημείο που έχει φτάσει η κατάσταση δύσκολα θα υπάρξει αναστροφή. Τα πράγματα θα εξελιχθούν αργά και βασανιστικά. Η εγκατάλειψη της αγροτικής παραγωγής θα επιταχυνθεί και το εισόδημα από αυτή θα μηδενιστεί. Η αλλαγή προϋποθέτει πολιτικές σοκ που η ελληνική και η μεσσηνιακή κοινωνία δεν μπορεί να αποδεχτεί. Η δημιουργία κοινοπρακτικών ή συνεταιριστικών σχημάτων που θα ενώνουν καλλιέργειες και θα τις καταστούν βιώσιμες μέσω της μείωσης του κόστους παραγωγής είναι πρακτικές που απουσιάζουν από την κυρίαρχη νοοτροπία. Δεν υπάρχει κουλτούρα συνεργασίας και κοινής δράσης και ελάχιστα μπορεί να περιμένει κάποιος από τέτοιες κινήσεις.
Η συνέχιση της παγιωμένης πρακτικής με πολυδιάσπαση δυνάμεων, με τον καθένα μόνο του και με το δικό του τσουβάλι στον ώμο, είναι φανερό πού οδηγεί, αλλά δεν αλλάζει. Ο εγκλωβισμός στο αδιέξοδο του παραδοσιακού τρόπου καλλιέργειας έχει τεράστιο κόστος. Δύσκολα μπορεί πλέον να αποτρέψει κάποιος αυτό που θα έρθει απλώς αυτό θα γίνει με καθυστέρηση, αφού πρώτα απαξιωθούν περιουσίες και χαθούν τεράστια έσοδα για την περιοχή και τους ανθρώπους της. Όπως είναι άλλωστε γνωστό, ο εξυπνότερος λαός του κόσμου δεν μπορεί να αντιγράφει και να εφαρμόζει αυτά που πράττουν οι «κουτόφραγκοι» και δεν υποτάσσεται στις οικονομίες κλίμακας και στα άλλα μοντέλα του διαβόλου! Είμαστε δυστυχώς ως περιοχή στην αρχή ενός ακόμα δύσκολου οικονομικού και κοινωνικού κύκλου.
panagopg@gmail.com
